Η Σύμβαση συμφωνήθηκε στα τέλη Απριλίου του 2023 (η αρχική συμφωνία είχε κλείσει την 1η Απριλίου) και υπογράφηκε στην τελική πλήρη μορφή της στις 28 Ιουνίου και ισχύει από την 1η Ιουλίου 2023 ως τις 30 Ιουνίου 2030, με αμοιβαίο δικαίωμα πρόωρου τερματισμού στις 30 Ιουνίου 2029, εφόσον κάποια πλευρά το ασκήσει ως τις 15 Οκτωβρίου 2028.^[2] Πλέον, με τρεις πλήρεις offseason και τρεις σεζόν εφαρμογής πίσω μας, μπορούμε να κάνουμε πραγματικά ουσιαστικό απολογισμό. Και ο απολογισμός έχει ήδη πλοκή μυθιστορήματος: οι Πρωταθλητές του 2024 Celtics έχουν αποδομηθεί σε δύο δόσεις, χάνοντας πια και τον έναν από τους δύο αστέρες τους, οι Πρωταθλητές του 2025 Thunder ξηλώνουν προληπτικά το βάθος τους για να μην τιμωρηθούν που χτίστηκαν υποδειγματικά, και οι Πρωταθλητές του 2026 Knicks δηλώνουν από την πρώτη στιγμή πως δεν σκοπεύουν να πληρώσουν το πλήρες τίμημα της διατήρησης των σκήπτρων τους.

Η 2023 CBA απέδειξε άμεσα και με τρόπο εμφατικό πως δεν αποτελεί μία ακόμα τροποποίηση λεπτομερειών της δομής της Λίγκας. Αντίθετα, απέδειξε με το «καλημέρα» πως είναι η σημαντικότερη διαρθρωτική αλλαγή στα οικονομικά του NBA από την 2011 CBA και την τότε εισαγωγή των προοδευτικών φορολογικών κλιμακίων. Για πρώτη φορά η Λίγκα δεν αρκέστηκε να τιμωρεί χρηματικά τις ομάδες που «ξέφευγαν» πολύ ψηλά οικονομικά. Αντίθετα, πέρασε σε ένα μοντέλο που δεν χρεώνει, αλλά αφοπλίζει: όποια ομάδα ξεπεράσει ένα όριο δαπανών δεν πληρώνει απλώς ακριβότερα, χάνει τα ίδια τα εργαλεία με τα οποία μπορεί να χτιστεί ένα ρόστερ. Ένα μοντέλο που, όπως θα δούμε, έχει ήδη διαλύσει έναν Πρωταθλητή μέσα σε δύο καλοκαίρια, έχει υποχρεώσει το Phoenix να πληρώνει σχεδόν $20 εκατ. τον χρόνο ως το 2030 σε έναν παίκτη που δεν αγωνίζεται πια στην ομάδα, και έχει βάλει την επόμενη υποψήφια Δυναστεία της Λίγκας σε αντίστροφη μέτρηση πριν καν προλάβει να εδραιωθεί ως τέτοια.

Για τη βοήθεια κατανόησης του όλου τρέχοντος πλαισίου της 2023 CBA, το παρόν κείμενο, που στόχο έχει να λειτουργήσει και ως οδηγός αναφοράς για όποιον/α θέλει να καταλαβαίνει για ποιον ακριβώς λόγο διαβάζει όλο και τακτικότερα πως ένα trade «σκοντάφτει στο apron», πέρα από την ανάλυση, παρουσιάζει ακολούθως και τρεις πίνακες: το χρονολόγιο εφαρμογής της Σύμβασης, τον χάρτη των περιορισμών ανά ζώνη δαπανών, και τους φορολογικούς συντελεστές, συγκριτικά παλαιούς και νέους.

Μια σύντομη ιστορική αναδρομή για καλύτερη κατανόηση της εξέλιξης του πλαισίου λειτουργίας της Λίγκας

Σε παλαιότερο κείμενό μου, γραμμένο αμέσως μετά την υπογραφή της 2017 CBA, είχα καταλήξει σε ένα συμπέρασμα που δυστυχώς αντέχει στον χρόνο: «τα κύρια χαρακτηριστικά των CBAs, και γενικότερα των διαρθρωτικών αλλαγών στις οποίες η Λίγκα προβαίνει, διαχρονικά αποσκοπούσαν σε δύο πράγματα. Στην εξασφάλιση της βέλτιστης οικονομικής θέσης των ιδιοκτητών, και στη διόρθωση των λαθών των ίδιων των ιδιοκτητών, εν είδει προστασίας τους από τους ίδιους τους τους εαυτούς».^[3] Η εικόνα που χρησιμοποιούσα ήταν ενός ανθρώπου που οδηγεί γρήγορα στην εθνική και, αντί να κοιτάει τον δρόμο μπροστά, κοιτάει στους καθρέφτες το ατύχημα που μόλις γλίτωσε. Νομοτελειακά θα προκαλέσει το επόμενο. Το ίδιο μοτίβο φαίνεται δυστυχώς να ισχύει και για την 2023 CBA, με μία κρίσιμη όμως διαφορά: αυτή τη φορά η Λίγκα παραδέχτηκε ανοιχτά ότι η προηγούμενη απόπειρα αυτοδιόρθωσης είχε αποτύχει και αποφάσισε να αλλάξει ρότα.

Σε μια γρήγορη αναφορά στο πλαίσιο και τις κρίσιμες αλλαγές του ανά CBA, η 1995 CBA εισήγαγε το rookie scale, αφού έναν χρόνο νωρίτερα είχε υπογραφεί το δεκαετές, πλήρως εγγυημένο, συμβόλαιο ύψους $68 εκατ. από τον Glenn Robinson. Η 1999 CBA έφερε τα max contracts και γέννησε την ιδέα του luxury tax, που πρωτοπληρώθηκε τη σεζόν 2002-03. Η 2005 CBA έκανε τον φόρο μόνιμο και ετήσιο, περιόρισε τη διάρκεια των συμβολαίων σε έξι χρόνια για ανανεώσεις με bird rights και πέντε για τους υπόλοιπους, και εισήγαγε το Amnesty Clause. Η 2011 CBA, γραμμένη ένα καλοκαίρι μετά τη μετακόμιση των LeBron και Bosh στο Miami, μείωσε περαιτέρω τις διάρκειες των συμβολαίων σε πέντε και τέσσερα χρόνια αντίστοιχα, θέλησε να αποτρέψει τις επόμενες superteams δίνοντας στον φόρο τα προοδευτικά κλιμάκια και τους “repeaters” που ξέρουμε σήμερα, και παράλληλα έκοψε το μερίδιο των παικτών από το Basketball Related Income (BRI) από το 57% σε ένα κυμαινόμενο εύρος 49% με 51%, με 51,15% την πρώτη σεζόν. Θέλοντας να σταθώ λίγο περισσότερο στην συγκεκριμένη σύμβαση, για να γίνει αντιληπτό το μέγεθος της νίκης των ιδιοκτητών στην τότε διαπραγμάτευση, αρκεί να διαβάσει κανείς το πρόσφατο άρθρο (Ιούλης 2026) του Tom Ziller στην (συνδρομητική) στήλη του, όπου υπολόγισε ότι η εν λόγω αλλαγή στα ποσοστά της διανομής του BRI, που τότε κόστιζε στους παίκτες περίπου $300 εκατ. τη σεζόν, με τα σημερινά έσοδα της streaming εποχής, αντιστοιχεί σε περίπου $817 εκατ. τον χρόνο, ήτοι κέρδος της τάξης των $27 εκατ. για το ταμείο του κάθε ιδιοκτήτη. Σημείο έμφασης: «κάθε χρόνο».^[4] Στο βασικό της στοίχημα βέβαια, η κριτική είναι πως απέτυχε παταγωδώς, με αποκορύφωμα τη μετακόμιση του Kevin Durant στους Warriors το 2016. Αν και σε αυτό, η προσωπική μου άποψη είναι πως για το συγκεκριμένο γεγονός η ευθύνη βαραίνει αποκλειστικά τους παίκτες, που δεν δέχτηκαν την ομαλοποιημένη ένταξη του αυξημένου BRI από το νέο -τότε- τηλεοπτικό συμβόλαιο υπογραφής του 2014, με έναρξη εφαρμογής από τη σεζόν 2016-17, με αποτέλεσμα το cap spike το καλοκαίρι του 2016, που επέτρεψε ακριβώς στους Warriors του 73-9 να χωρέσουν και το max συμβόλαιο του Durant.

Η 2017 CBA, γραμμένη με τη σειρά της ένα καλοκαίρι ακριβώς μετά την μετακόμιση του Durant στο -ακόμα τότε έδρα των Warriors- Oakland, δοκίμασε την αντίστροφη λογική: εισήγαγε τα supermax contracts, δίνοντας στους superstars ένα οικονομικό κίνητρο να μείνουν στην ομάδα που τους είχε αρχικά draftάρει ή τους είχε αποκτήσει με trade μέσα στην πρώτη τετραετία της καριέρας τους. Όπως όλοι/ες μας ξέρουμε, απέτυχε και αυτή. Οι Wall και Westbrook έφυγαν εν μέσω των supermax τους, ενώ ο Durant (με απλό max και όχι supermax) στο Brooklyn, απαίτησε trade προτού καν αρχίσει να τρέχει η επέκτασή του, το καλοκαίρι του 2022 — απόδειξη ότι κανένα συμβόλαιο δεν κρατά όποιον δεν θέλει να μείνει.^[5] Η μόνη περίπτωση όπου το supermax έκανε πραγματικά τη δουλειά του ήταν ο Giannis, για τον οποίο είχα γράψει τότε ότι «στα περισσότερα από όσα κάνει είναι η εξαίρεση και όχι ο κανόνας». Κρατήστε αυτή τη φράση ωστόσο, θα επανέλθουμε σε αυτήν προς το τέλος.

Στην ανωτέρω παρατεθείσα ιστορική καταγραφή των CBAs, όλων τους προϊόντων κατασταλτικής, και όχι προληπτικής, αντίληψης, η 2023 CBA γράφει ένα νέο κεφάλαιο. Τούτο καθώς φαίνεται να είναι η πρώτη που αντί να μπαλώσει τα προβλήματα της -εκάστοτε- προηγούμενης, έρχεται να αλλάξει ολόκληρη τη φιλοσοφία των επιβαλλόμενων μέτρων, μετατρέποντας τις ποινές από οικονομικές, σε λειτουργικές.

Η Εισαγωγή των Λειτουργικών Περιορισμών

Για μια ολόκληρη δεκαετία, η λογική που είχε εκπαιδεύσει η Λίγκα το μυαλό κάθε ακόλουθου του ΝΒΑ ήταν απλή: «θες superteam; Ξοδεύεις». Πληρώνοντας το αντίστοιχο luxury tax. Και αν «έχεις και την ατυχία να βγεις Πρωταθλητής», εισπράττεις και τη χλεύη κάθε Brian Windhorst που σου κολλάει την ταμπέλα του «paycheck winner». Έχουν περάσει μόλις τέσσερα καλοκαίρια από τότε που οι Warriors του 2022, η ομάδα που έκανε πρότυπη διαχείριση κάθε εργαλείου της προηγούμενης Σύμβασης, δέχονταν την ειρωνεία ότι «αγόρασαν» τον Τίτλο τους. Είχα υποστηρίξει από τότε ότι η μομφή ήταν «πέρα για πέρα άστοχη»^[6], γιατί οι Warriors απλώς αξιοποίησαν με μαεστρία ό,τι τους έδινε το πλαίσιο, χτίζοντας πέντε παίκτες πρώτης γραμμής μέσα από το draft.

Το πρόβλημα, όπως αποδείχθηκε, με την αμιγώς χρηματική τιμωρία είναι ότι δεν τιμωρεί όλους το ίδιο. Όταν ιδιοκτήτης σου είναι ο Joe Lacob ή ο Steve Ballmer, ο πλουσιότερος ιδιοκτήτης αθλητικού franchise στις ΗΠΑ, τα $170 εκατ. σε φόρους μπορεί να μην είναι κάτι παραπάνω παρά μια στρογγυλοποίηση στο ετήσιο μισθολογικό κόστος. Για τους ιδιοκτήτες των Pelicans, των Hornets ή των Pistons όμως, οι ίδιοι φόροι είναι πραγματική επιχειρηματική απόφαση. Έτσι, το ρήγμα που είχαμε δει να μεγαλώνει, ανάμεσα στους «σπάταλους» και στους «τσιγκούνηδες» ιδιοκτήτες, αποδείχθηκε τελικά βαθύτερο και από αυτό ανάμεσα σε ιδιοκτήτες και παίκτες. Και η 2023 CBA δεν είναι στην ουσία τίποτε άλλο από τη συντριπτική επικράτηση των δεύτερων επί των πρώτων, με όσες παραχωρήσεις χρειάστηκε προς τους παίκτες ώστε να αποφευχθεί lockout. Ο Tom Ziller, στο ίδιο προαναφερθέν άρθρο του, το έθεσε με την κυνικότητα που του αναλογεί: προηγούμενες γενιές παικτών ανέβηκαν στα οδοφράγματα, ή τουλάχιστον ετοιμάστηκαν για πολύμηνη παραμονή στα χαρακώματα, για πολύ μικρότερα αιτήματα της Λίγκας, ενώ το 2023 η Ένωση υποχώρησε προτού καν αντιληφθεί κανείς ότι διεξαγόταν μάχη^[7]. Θα μπορούσε κανείς να πει βέβαια πως αυτό, η απώλεια κεκτημένων δεκαετιών, χωρίς ίχνος μάχης, φαίνεται να είναι ένα κοινό χαρακτηριστικό της νέας γενιάς εργαζομένων στο σύνολο του δυτικού κόσμου. Και για να προβώ και σε ένα ακόμα κοινωνικό σχόλιο: αποδείχθηκε πως οι πλούσιοι ήταν απείρως αποτελεσματικότεροι στο να κόψουν βήχα, διαθέσεις και επεκτατική διάθεση των υπερπλούσιων από ό,τι οι Κοινωνίες.

Σε κάθε περίπτωση, το περιτύλιγμα της Λίγκας για να περάσει το -στην πράξη- “hard cap” ήρθε μέσα από το ευφάνταστο “Upper Spending Limit” που είχε διαρρεύσει ως ιδέα το 2022, όταν στο τότε κείμενο εδώ στο Guru έγραφα πως «θεωρώ απίθανο αυτό να περάσει. Δεν υπάρχει περίπτωση η Ένωση των παικτών να το κάνει αποδεκτό». Φευ! Όχι απλά το δέχτηκαν, αλλά τελικά έχουν βρεθεί απέναντι σε μια πραγματικότητα που κάθε ομάδα το επικαλείται ως ένα άκρως επιθετικό εργαλείο. Την, όπως ανέφερα και ανωτέρω, μετατροπή της οικονομικής επιβάρυνσης σε λειτουργικό περιορισμό, σε βάρος και των πρόσθετων μισθολογικών επεκτάσεων των παικτών.

Τι, πρακτικά, προβλέπει η Σύμβαση

Το Δεύτερο Apron, το ταβάνι που δεν λέγεται hard cap αλλά λειτουργεί ως τέτοιο

Αυτός είναι και ο κύριος πρωταγωνιστής της νέας σύμβασης: το Δεύτερο Apron, που ορίστηκε στην πρώτη σεζόν εφαρμογής στα $17,5 εκατ. πάνω από το tax line και έκτοτε ανεβαίνει αναλογικά με το cap. Για να έχουμε «τα φρέσκα», τα επίσημα νούμερα της σεζόν 2026-27 που έρχεται: το salary cap έχει οριστεί στα $164,96 εκατ., το tax line στα $200,43 εκατ., το Πρώτο Apron στα $209,02 εκατ. και το Δεύτερο Apron στα $221,69 εκατ.^[8] Μόλις μια ομάδα περάσει το Δεύτερο Apron, ενεργοποιείται ένα πλέγμα περιορισμών που δεν είναι μόνο πρόστιμα, είναι λειτουργικοί περιορισμοί:^[9]

•             Δεν μπορεί να χρησιμοποιήσει καμία μορφή Mid-Level Exception, δηλαδή το πιο βασικό εργαλείο προσθήκης ποιοτικού παίκτη από τη free agency.

•             Δεν μπορεί να συνενώσει μισθολογικά (aggregate) δύο ή περισσότερα συμβόλαια σε ένα trade, άρα δεν μπορεί να ανταλλάξει, για παράδειγμα, δύο παίκτες με συμβόλαια των $10 εκατ. για έναν των $18 εκατ.

•             Δεν μπορεί να στείλει μετρητά σε ανταλλαγή.

•             Δεν μπορεί να πάρει πίσω σε trade ούτε ένα δολάριο περισσότερο από όσα στέλνει, με το salary matching κλειδωμένο στο 100%.

•             Δεν μπορεί να αξιοποιήσει Trade Player Exceptions περασμένων ετών, ενώ και τα καινούργια, που τυπικά συνεχίζουν να δημιουργούνται, λήγουν με το τέλος της σεζόν αντί να μεταφέρονται στην επόμενη, όσο η ομάδα παραμένει πάνω από το 2nd Apron. Χάνουν δηλαδή ακριβώς την ιδιότητα που κάνει το εργαλείο χρήσιμο.

•             Δεν μπορεί να υπογράψει buyout παίκτη που είχε συμβόλαιο ανώτερο της Non-Taxpayer MLE, περιορισμός που ισχύει ήδη από το Πρώτο Apron και γράφτηκε με το βλέμμα στραμμένο ευθέως στην περίπτωση του Russell Westbrook, που είχε καταλήξει στους Clippers ως buyout player τον Φλεβάρη του 2023 ερχόμενος από salary $47 εκατ.^[10]

•             Δεν μπορεί να αποκτήσει παίκτη μέσω sign-and-trade.

Και στα ανωτέρω δεν έχουμε ακόμα αναφέρει την βαρύτερη ποινή: το πάγωμα (frozen pick) της επιλογής πρώτου γύρου στο μέλλον, με τη μέτρηση να γίνεται κατά την έναρξη του τελευταίου αγώνα της regular season. Η εδώ ποινή προβλέπει πως αν μία ομάδα βρεθεί πάνω από το Δεύτερο Apron σε δύο από τις επόμενες τέσσερις σεζόν, το frozen pick μεταφέρεται αυτόματα στο τέλος του πρώτου γύρου, στο #30 -αν είναι η μόνη τιμωρημένη ομάδα της χρονιάς, ανεξάρτητα από το πόσο κακή θα είναι τότε αγωνιστικά, ποιο δηλαδή θα είναι το ποσοστό της στο lottery. Ξεπαγώνει μόνο αν η ομάδα μείνει κάτω από το όριο σε τρεις από τις τέσσερις επόμενες σεζόν. Είναι μια ποινή που χτυπάει το πολυτιμότερο περιουσιακό στοιχείο ενός franchise, τη μελλοντική του πρόσβαση σε «φθηνό» ταλέντο προκαθορισμένου κόστους, δυσανάλογα χαμηλού σε σχέση με την απόδοσή του. Να διευκρινιστεί εδώ πως το frozen pick υπολογίζεται σε εφταετία, και τούτο καθώς επιτρέπεται σε κάθε ομάδα να ανταλλάξει pick ως και επτά χρόνια μπροστά χρονικά. Οπότε το pick που παγώνει είναι εξ ορισμού ένα pick που δεν έχει προλάβει να ανταλλαχθεί. Η συγκεκριμένη ποινή, δηλαδή, έχει την κατάλληλη δικλείδα ασφαλείας ώστε να βαραίνει πάντα τον παραβάτη, ποτέ τον αποδέκτη ενός pick.

Για την ακρίβεια πάντως, το Δεύτερο Apron δεν είναι τυπικά hard cap: μια ομάδα μπορεί να το ξεπεράσει επανυπογράφοντας τους δικούς της παίκτες με Bird rights ή γεμίζοντας το ρόστερ της με minimum συμβόλαια. Ό,τι όμως αφορά την προσθήκη ταλέντου εκτός ομάδας με οποιονδήποτε μηχανισμό πλην του draft και των minimum συμβολαίων, κλείνει — η Minimum Player Salary Exception είναι το μόνο εργαλείο απόκτησης παίκτη που επιβιώνει ακόμα και εδώ. Για αυτό ακριβώς και μιλάμε για λειτουργικό περιορισμό: το cap παραμένει τεχνικά soft, μόνο που πλέον από πάνω του κρέμεται μια υδραυλική πρέσα, προγραμματισμένη να λιώσει όποιον επιλέξει να σταθεί πολύ ψηλότερα του ορίου του για δύο από τις επόμενες τέσσερις σεζόν, έστω και μη συνεχόμενες.^[11] Ο ίδιος ο Wyc Grousbeck, ο άνθρωπος που πούλησε τους Celtics το καλοκαίρι του 2025, και ένας από τους διαπραγματευτές της Σύμβασης από πλευράς ιδιοκτητών, το είπε χωρίς περιστροφές: κανείς δεν πρόκειται να μείνει στο Δεύτερο Apron πάνω από δύο συνεχόμενα χρόνια.^[12]

Το Πρώτο Apron και ο μηχανισμός του hard cap

Ένα σκαλί πιο κάτω, το Πρώτο Apron λειτουργεί ως ενδιάμεση ζώνη. Οι ομάδες που το περνούν, χωρίς να φτάνουν στο Δεύτερο:

•             χάνουν την πρόσβαση στη μεγάλη MLE και κρατούν μόνο τη μικρότερη taxpayer εκδοχή της,

•             δεν μπορούν να αποκτήσουν παίκτη μέσω sign-and-trade,

•             δεν μπορούν να υπογράψουν buyout παίκτη με μισθό άνω της Non-Taxpayer MLE,

•             δεν μπορούν να αξιοποιήσουν TPE περασμένης χρονιάς, και το salary matching τους περιορίζεται στο 100% του εξερχόμενου salary. Εδώ χρειάζεται μια διόρθωση σε σχέση με όσα γράφονταν τα πρώτα χρόνια: το περίφημο 110% στα matching salaries ίσχυσε μόνο ως μεταβατικός κανόνας για τη σεζόν 2023-24. Από το 2024-25 και μετά, πάνω από το Πρώτο Apron το όριο είναι «ξερό» 100%.^[13] Η νέα Σύμβαση δεν έπεσε πάνω στη Λίγκα μονοκόμματα, αλλά σε δόσεις (η γνώση από το πάθημα του 2016 που αναφέρθηκε και ανωτέρω).

Βέβαια, το πιο ύπουλο κομμάτι του Πρώτου Apron είναι ο μηχανισμός του hard cap. Μια ομάδα που βρίσκεται κάτω από αυτό μπορεί να «κλειδωθεί» στο πάνω όριό του με μία μόνο κίνηση μέσα στο καλοκαίρι: είτε τη χρήση της Non-Taxpayer MLE, είτε τη χρήση της Bi-Annual Exception, είτε την απόκτηση παίκτη μέσω sign-and-trade, είτε την αξιοποίηση trade exception περασμένης χρονιάς, είτε, τέλος, trade με εισερχόμενο μισθό μεγαλύτερο από το 100% του εξερχόμενου (τη λεγόμενη Expanded TPE) — ο λόγος που οι Knicks, στο trade του Bridges, φρόντισαν να συνενώσουν συμβόλαια ακριβώς στο 100%. Από τη στιγμή που θα κάνει όποιο από τα παραπάνω, το ταβάνι δεν αίρεται για όλη τη σεζόν. Μπορεί να αυξομειώσει το μισθολόγιό της αλλά επ’ ουδενί να περάσει το όριο του Πρώτου Apron.

Οι νέοι φορολογικοί συντελεστές: ο σιωπηρός αποτρεπτικός μηχανισμός της νέας Σύμβασης

Στο σημείο αυτό πρέπει να σημειωθεί πως υπάρχει και μια τρίτη αλλαγή, που πέρασε σχεδόν απαρατήρητη δίπλα στον εύλογο εντονότατο θόρυβο των aprons και ενεργοποιήθηκε από τη σεζόν 2025-26: και αυτή δεν είναι άλλη από την πλήρη ανακατασκευή των φορολογικών συντελεστών.^[14] Η λογική αυτών είναι διττή και αρκετά πονηρή: τα δύο πρώτα κλιμάκια έγιναν φθηνότερα, ώστε μια ομάδα να μπορεί να περάσει μεν το tax line χωρίς να καεί, ωστόσο από το τρίτο κλιμάκιο και πάνω οι συντελεστές εκτοξεύθηκαν. Και για τους repeaters, τις ομάδες δηλαδή που πλήρωσαν φόρο σε τρεις από τις τέσσερις προηγούμενες σεζόν, το πρώτο κιόλας κλιμάκιο αυξήθηκε κατά 20% σε σχέση με το παλιό καθεστώς και είναι πλέον τριπλάσιο του νέου απλού συντελεστή.

Κλιμάκιο πάνω από το tax line	Ως το 2024-25, απλός	Ως το 2024-25, repeater	Από το 2025-26, απλός	Από το 2025-26, repeater
1ο κλιμάκιο	$1,50	$2,50	$1,00	$3,00
2ο κλιμάκιο	$1,75	$2,75	$1,25	$3,25
3ο κλιμάκιο	$2,50	$3,50	$3,50	$5,50
4ο κλιμάκιο	$3,25	$4,25	$4,75	$6,75
Κάθε επόμενο	+$0,50	+$0,50	+$0,50	+$0,50

Οι συντελεστές είναι δολάρια φόρου ανά δολάριο υπέρβασης. Το εύρος κάθε κλιμακίου, πάγια 5 εκατομμύρια επί μια δεκαετία, προσαρμόζεται ωστόσο πλέον αναλογικά με την αύξηση του cap: περίπου $5,69 εκατ. το 2025-26, περίπου $6,06 εκατ. το 2026-27.^[15]

Σε αυτό το σημείο επιτρέψτε μου μια μικρή αυτοαναφορά: στο κείμενο του 2022 είχα γράψει ότι τα πάγια κλιμάκια των $5 εκατ., ορισμένα όταν το cap ήταν $59 εκατ., είχαν καταντήσει αναλογικά μισά από όσο σχεδιάστηκαν, και είχα προτείνει, προφανώς όχι ο μόνος που το έκανε σχετικά, το αυτονόητο: να οριστεί το εύρος τους ως ποσοστό του cap και να μεταβάλλεται μαζί του. Η 2023 CBA έκανε ακριβώς αυτό. Δεν ισχυρίζομαι βεβαίως ότι οι δικηγόροι της Λίγκας διαβάζουν το Guru. Απλώς ότι ήταν τόσο εξόφθαλμος ο αναχρονισμός των κλιμακίων και η ανάγκη αναλογικής προσαρμογής τους.

Σε κάθε περίπτωση, τα πρώτα απτά αποτελέσματα των νέων συντελεστών φάνηκαν άμεσα: τη σεζόν 2024-25, την τελευταία του παλιού καθεστώτος, φόρο πλήρωσαν δέκα ομάδες, συνολικού ύψους $461,2 εκατ.^[16] Τη σεζόν 2025-26, την πρώτη του νέου, οι tax paying ομάδες έπεσαν σε μόλις επτά, με συνολικό λογαριασμό $223,1 εκατ. και κάθε μη φορολογούμενη ομάδα να εισπράττει τελικά γύρω στα $4,85 εκατ. — από $11,5 εκατ. μόλις μία χρονιά νωρίτερα. Με τη σημείωση, χάριν ακριβείας, ότι η Λίγκα δύναται, δεν υποχρεούται, να διανείμει στις μη φορολογούμενες έως το μισό των φόρων που εισπράττει, εν προκειμένω από τις εφτά ομάδες.^[17] Και τέσσερα franchises, οι Bucks, Celtics, Suns και Nuggets, χρειάζονται πλέον τουλάχιστον μία χρονιά κάτω από το επίπεδο του φόρου για να μηδενίσουν το repeater ρολόι τους. Για να πάρετε μια αίσθηση της κλίμακας: με τους νέους συντελεστές, ένας repeater που βρίσκεται $24 εκατ. πάνω από το tax line έχει φορολογική επιβάρυνση που αγγίζει τα $110 εκατ. σε φόρο, δηλαδή πάνω από $4,5 φόρου για κάθε δολάριο πάνω από το tax line.^[18]

Στο σημείο αυτό πρέπει να γίνει μια σημαντική σημείωση για όσους/ες θέλουν να ελέγχουν μόνοι/ες τους τα νούμερα στα διάφορα trackers: άλλο μέγεθος μετράει για το cap (Team Salary), ελαφρώς διαφορετικό για τον φόρο (Tax Salary, όπως αποτυπώνεται κατά την έναρξη του τελευταίου αγώνα της regular season), και άλλο για τα aprons (Apron Salary, που συνυπολογίζει μεταξύ άλλων και τα μη πιθανά bonuses των παικτών ως προεξοφλημένα).^[19] Για αυτό και μια ομάδα μπορεί να εμφανίζεται ταυτόχρονα κάτω από το tax line σε έναν πίνακα και επικίνδυνα κοντά στο apron σε έναν άλλον, χωρίς κανείς από τους δύο να είναι λάθος.

Salary Floor: το άλλο άκρο του μισθολογικού κόστους

Ένα από τα τυράκια που έδωσαν στην 2023 CBA οι ιδιοκτήτες των ομάδων στους παίκτες για να περάσουν το “Upper Spending Limit” ήταν μία σημαντική τροποποίηση στο Salary Floor. Σαν έννοια το Salary Floor δεν είναι καινούρια, είναι το υποχρεωτικό κατώτατο όριο που θα πρέπει μια ομάδα να δώσει σε salaries παικτών σε μία σεζόν, με τη διαφορά σε περίπτωση που δεν έπιαναν το κατώτατο όριο (το ποσό που έδωσαν ως το κατώτατο) να μοιράζεται στους παίκτες της ομάδας στο τέλος της σεζόν. Σαν έννοια έχει ενταχθεί στη Λίγκα από την 2005 CBA, στο 75% του cap τότε, ανεβαίνοντας σταδιακά στο 90% με την 2011 CBA, ποσοστό στο οποίο διατηρήθηκε και με την 2023 CBA. Αυτό εν τούτοις που αλλάζει η νέα Σύμβαση είναι το πότε και το πώς αυτό επιβάλλεται. Παλιότερα η συμμόρφωση μετριόταν στο τέλος της σεζόν, οπότε οι ομάδες που έκαναν tanking μπορούσαν να μην ξοδεύουν σχεδόν τίποτα ως την τελευταία στιγμή, «νοικιάζοντας» στο μεταξύ το cap space τους σε διεκδικητές έναντι picks. Πλέον οφείλουν να έχουν πιάσει το 90% ήδη από την πρώτη μέρα της σεζόν. Όποια δεν το πιάσει, χάνει το ποσό που της λείπει, το οποίο προστίθεται στο μισθολόγιό της ως νεκρός χώρος, δεν μπορεί να παραμείνει κάτω από το όριο μέσα στη χρονιά — αν μια κίνηση τη ρίξει χαμηλότερα, υποχρεούται να το αποκαταστήσει ως το τέλος της επόμενης κιόλας ημέρας —και χάνει το μερίδιό της από τη μοιρασιά των φόρων που πληρώνουν οι over the tax στις non-taxpayer ομάδες (ολόκληρο πλέον -ίσχυε μόνο το μισό ως μεταβατική ρύθμιση τη σεζόν 2023-24).^[20]

Η αλλαγή οδήγησε άμεσα σε σαφή μεταστροφή στην συμπεριφορά των rebuilding ομάδων. Χαρακτηριστικό παράδειγμα σχετικά, οι Houston Rockets, ομάδα σε πλήρες reset μετά την εποχή Harden, υπέγραψαν το καλοκαίρι του 2023 τον Fred VanVleet για τρία χρόνια έναντι $128,5 εκατ. και τον Dillon Brooks για τέσσερα χρόνια και $86 εκατ., κινήσεις που υπό την προηγούμενη Σύμβαση δύσκολα θα δικαιολογούνταν.^[21] Δεν ήταν μόνο το salary floor βεβαίως που επέβαλε τις συγκεκριμένες κινήσεις, αυτές ήταν και επιλογή αλλαγής κουλτούρας της ομάδας και ενίσχυσης του νεανικού κορμού με βετεράνους παίκτες, κινήσεις που στην πορεία φάνηκε να δικαιώνει το franchise καθώς δύο χρόνια μετά, οι Rockets τερμάτιζαν δεύτεροι στη Δύση και μετέτρεπαν εκείνο το cap space στο trade για τον Kevin Durant, και εκείνα τα «σπαταλημένα» εκατομμύρια αποδείχθηκαν επένδυση.

Οι επεκτάσεις στο 140%

Στο κείμενο του 2022 είχα αναλύσει διεξοδικά την περίπτωση του Jaylen Brown ως τον χαρακτηριστικά ζημιωμένο του κανόνα που περιόριζε το salary των επεκτάσεων στο 120% του τρέχοντος συμβολαίου: η 2017 CBA του απαγόρευε να συμφωνήσει επέκταση συμβολαίου χωρίς να πρέπει να αφήσει δεκάδες εκατομμύρια στο τραπέζι, οπότε τον έσπρωχνε αναγκαστικά προς την ελεύθερη αγορά. Αυτό ακριβώς το πρόβλημα λύνει η 2023 CBA για τους παίκτες της κατηγορίας του, ανεβάζοντας το ανώτατο όριο των veteran extensions από το 120% στο 140% της αμοιβής της χρονιάς βάσης, ενώ και τα rookie scale extensions μπορούν πλέον να κλείνονται ως πενταετή σε περισσότερες περιπτώσεις.^[22] Η ειρωνεία είναι ότι ο ίδιος ο Brown δεν χρειάστηκε τελικά τον νέο κανόνα: η επιλογή του σε All-NBA ομάδα το 2023 τον έκανε supermax-eligible και υπέγραψε την ακριβότερη ως τότε επέκταση στην ιστορία της Λίγκας. Το κενό όμως που είχε αναδείξει η περίπτωσή του, για όλους τους «σχεδόν max» παίκτες που δεν θα έμπαιναν ποτέ σε All-NBA πεντάδα, το έλυσε η αύξηση του ορίου επέκτασης στο 140% του προηγούμενου συμβολαίου.

Το αποτέλεσμα ήταν μια πραγματική έκρηξη επεκτάσεων στα τρία πρώτα χρόνια της Σύμβασης, που άλλαξε τη φύση της ελεύθερης αγοράς. Από τη μεριά των βετεράνων, οι Brunson, Antetokounmpo (πριν το φετινό trade), Markkanen, Mitchell, Anthony Davis, Jimmy Butler, Mikal Bridges, Rudy Gobert, Derrick White μεταξύ άλλων υπέγραψαν επεκτάσεις αντί να δοκιμάσουν την free agency. Από τη μεριά των rookie scale, οι Banchero, Holmgren, Jalen Williams, Sengun και σχεδόν όλη η γενιά τους έκλεισαν τις επεκτάσεις τους στην ώρα τους, οι περισσότεροι στο max.^[23] Με τα λόγια του ίδιου του Adam Silver, ο μηχανισμός ήταν σχεδιασμένος ακριβώς για να δίνει στις ομάδες πλεονέκτημα στο να κάνουν draft, να αναπτύσσουν και να κρατούν τους παίκτες τους. Αυτό η νέα CBA αναντίρρητα το έχει πετύχει. Αυτό που δεν πετυχαίνει, από επιλογή ή αστοχία, είναι να προστατεύσει από το 2^nd Apron τις ομάδες που draftάρουν πολλαπλούς καλούς παίκτες.

Cap smoothing και το νέο τηλεοπτικό συμβόλαιο

Ένα άλλο σημαντικό σημείο είναι η αμοιβαία αποδοχή του μαθήματος από το πάθημα του 2016. Για να μην ξαναζήσουμε, λοιπόν, ένα «cap spike» σαν εκείνο, που εκτόξευσε το cap από τα $70 στα $94 εκατ. μέσα σε μια σεζόν και επέτρεψε στους Warriors να υπογράψουν τον Durant, η Σύμβαση έβαλε ανώτατο όριο ετήσιας αύξησης του cap στο 10%. Και αυτό είχε σημασία, γιατί το νέο τηλεοπτικό συμβόλαιο της Λίγκας με Disney, NBC και Amazon Prime, συνολικής αξίας $76 δισ. για έντεκα χρόνια σύμφωνα με τα δημοσιεύματα (το επίσημο δελτίο της Λίγκας απέφυγε κομψά να ανακοινώσει το τίμημα), μπήκε σε ισχύ από τη σεζόν 2025-26 και θα φέρνει διαρκώς αυξανόμενα έσοδα.^[24] Στην πράξη, το cap της 2026-27 ανέβηκε 6,7%, λιγότερο δηλαδή και από το ανώτατο όριο, με τον μηχανισμό του escrow^[25], μαζί με τον ευρύτερο μηχανισμό εκκαθάρισης του μεριδίου στο τέλος κάθε χρήσης, να φροντίζει ώστε το συνολικό μερίδιο των παικτών επί των εσόδων να μη χάνεται, απλώς να ομαλοποιείται στον χρόνο.

MLEs, 2^nd round exceptions και τα υπόλοιπα εργαλεία

Σε μια ακόμα αλλαγή υπέρ των παικτών, αυξήθηκαν η Non-Taxpayer MLE (στο 9,12% του cap) και η Room Exception, και, το σημαντικότερο πρακτικά, από τη σεζόν 2024-25 οι εξαιρέσεις αυτές μπορούν να χρησιμοποιηθούν όχι μόνο για υπογραφές ελεύθερων παικτών κατά τη free agency, αλλά και για απόκτηση παίκτη μέσω trade ή από τα waivers, κάτι που έχει αλλάξει αισθητά την σχετική κινητικότητα παικτών μέσα στη σεζόν. Επιπλέον, προστέθηκε και ξεχωριστό exception για τους παίκτες του δεύτερου γύρου, ώστε να μπορούν και αυτοί να υπογράφονται πάνω από το minimum σε διετή συμβόλαια με team option τρίτου έτους ή τριετή με team option τετάρτου, χωρίς να καταναλώνουν κομμάτι της MLE, για μια από τις πιο τεχνικές, αλλά και πιο χρήσιμες αλλαγές της Σύμβασης, που έλυσε ένα χρόνιο μικροπρόβλημα το οποίο τέσσερις διαδοχικές CBAs είχαν αφήσει ανεπίλυτο.

Ως προς τα two-way contracts, αυτά αυξήθηκαν κατά ένα, και πλέον κάθε ομάδα μπορεί να έχει τρία two-way συμβόλαια αντί για δύο. Ωστόσο, η συγκεκριμένη αλλαγή είχε σαν αποτέλεσμα όλο και περισσότερες ομάδες να αφήνουν σκόπιμα ανοιχτή την 15η θέση του ρόστερ και να χρησιμοποιούν τα λεπτά των two-ways για να καλύψουν έκτακτες ανάγκες στο rotation, καθαρά για λόγους salary. Με τη Λίγκα βεβαίως να έχει προβλέψει δικλείδα και εδώ: όσο μια ομάδα κρατά λιγότερα από 15 κανονικά συμβόλαια, οι τρεις two-way παίκτες της υπόκεινται σε συλλογικό όριο 90 συμμετοχών αθροιστικά μέσα στη σεζόν. Υπάρχει, τέλος, και μια σειρά μικρότερων αλλαγών. Συγκεκριμένα:

•             οι απλές επεκτάσεις βετεράνων μπορούν πλέον να εξασφαλίζουν έως πέντε συνολικά χρόνια συμβολαίου από την υπογραφή της επέκτασης, αντί για τέσσερα.

•             τα πρόστιμα για παίκτες που ζητούν δημόσια ανταλλαγή έγιναν αισθητά τσουχτερότερα (η μεγάλη αύξηση των ποινών tampering, σημειωτέον, προϋπήρχε με απόφαση του Board of Governors ήδη από το 2019).

•             μια απαραίτητη διευκρίνιση για το waive-and-stretch (το άπλωμα δηλαδή του μισθού ενός παίκτη που αποδεσμεύεται σε περισσότερες μελλοντικές χρονιές): ως εργαλείο υπάρχει από την 2011 CBA, όπως προϋπήρχαν και το παράθυρο της 31ης Αυγούστου (η προθεσμία ως την οποία μπορεί να συμπεριληφθεί στο stretch και ο μισθός της επερχόμενης σεζόν) και το όριο του 15%, το οποίο μάλιστα δεν είναι πλαφόν στο συνολικό ποσό, αλλά έλεγχος που εφαρμόζεται χρονιά προς χρονιά: το dead cap από stretched salaries δεν μπορεί, σε καμία μελλοντική σεζόν, να ξεπερνά το 15% του cap του έτους της επιλογής. Αυτό που έκανε η νέα Σύμβαση είναι πρακτικό και όχι θεωρητικό: μετέτρεψε ένα εργαλείο που σπάνια χρησιμοποιούνταν, και σχεδόν ποτέ σε μεγάλα συμβόλαια, σε κεντρικό μοχλό απόδρασης από τα aprons, και το τεστ του 15% σε πραγματικό ταβάνι, όπως θα δούμε παρακάτω στις περιπτώσεις των Beal και Lillard.

Νέα δικαιώματα παικτών, με πολλά πλαφόν και ψιλά γράμματα

Η πιο σύγχρονη πτυχή της Σύμβασης αφορά τα δικαιώματα των παικτών εκτός παρκέ, με τη διευκρίνιση ότι πρόκειται για αυστηρά οριοθετημένες, παθητικές συμμετοχές και όχι για ελεύθερο «επιχειρείν»: συγκεκριμένα, με τη νέα Σύμβαση επιτρέπονται επενδύσεις των παικτών σε ομάδες WNBA, που δεν ελέγχονται ωστόσο από ιδιοκτήτη του NBA, με πλαφόν 4% ατομικά και 8% συλλογικά, συμμετοχή σε συλλογικά επενδυτικά οχήματα μέσω της Ένωσης Παικτών που μπορούν να αποκτούν μικρά ποσοστά στις ίδιες τις ομάδες του NBA, καθώς και παθητικές τοποθετήσεις σε εταιρείες αθλητικού στοιχήματος (με όριο κάτω του 1% σε όσες δέχονται στοιχήματα NBA) και κάνναβης. Τέλος, η κάνναβη βγήκε τελείως από το πρόγραμμα ελέγχων της Λίγκας.^[26]

Η ειρωνεία εδώ βεβαία δεν χρειάζεται πολλή ανάλυση. Την ίδια περίοδο που η Λίγκα κανονικοποίησε πλήρως τη σχέση της με τον στοιχηματισμό, με επίσημους χορηγούς στοιχηματικές, με ζωντανές αποδόσεις μέσα στις μεταδόσεις και πλέον και με δικαίωμα των παικτών να επενδύουν στις εν λόγω εταιρείες, είναι και η περίοδος που ο στοιχηματισμός τής πέρασε πίσω τον λογαριασμό: ο Jontay Porter αποβλήθηκε ισόβια το 2024 επειδή χειραγωγούσε τα δικά του props, και τον Οκτώβριο του 2025 οι ομοσπονδιακές αρχές συνέλαβαν τον Terry Rozier για ανάλογη υπόθεση και τον Chauncey Billups για στημένες παρτίδες πόκερ, με διασυνδέσεις μάλιστα του οργανωμένου εγκλήματος. Το pod μας με τον Gus εδώ στο Guru, στο «Χλααατς!» τον Απρίλιο του 2024 είχε μιλήσει αναλυτικά ακριβώς για αυτά τα θέματα και τα προβλήματα που -χωρίς έκπληξη- και εδώ έφερε το στοίχημα.^[27]

Δικαιοσύνης ένεκα, τα δύο πράγματα είναι θεσμικά ξεχωριστά: οι επενδύσεις που επιτρέπει η Σύμβαση είναι παθητικές, ενώ το στοίχημα σε αγώνες και η διαρροή πληροφορίας παραμένουν απαγορευμένα όπως πάντα. Το ερώτημα όμως μένει, και είναι το προφανές: πόσο στεγανά μένουν τα στεγανά, όταν ολόκληρο το οικοσύστημα, από τη διαφήμιση ως το χαρτοφυλάκιο, ποτίζεται από το ίδιο χρήμα.

Το Άρθρο XIII και η υπόθεση Kawhi

Και εδώ μια αναγκαία, ξεχωριστή παράγραφος: τον Σεπτέμβριο του 2025 έσκασε η υπόθεση Kawhi Leonard, της εταιρείας Aspiration και του Steve Ballmer: το καταγγελλόμενο σχήμα αναφορικά με ένα φερόμενο ως εικονικό διαφημιστικό συμβόλαιο του παίκτη με χορηγό της ομάδας, δεν είναι παρενέργεια των νέων επενδυτικών δικαιωμάτων, είναι το κλασικότερο δυνατό σενάριο παράκαμψης του salary cap, αυτό που η Σύμβαση απαγορεύει ρητά στο Άρθρο XIII περί circumvention από την έναρξή της. Αν οι καταγγελίες επιβεβαιωθούν, μιλάμε ενδεχομένως για τη μεγαλύτερη υπόθεση καταστρατήγησης των θεμελιακότερων κανόνων στην ιστορία της Λίγκας, με την έρευνα να παραμένει σε εξέλιξη όσο γράφονται αυτές οι γραμμές, έχοντας παγώσει στο μεταξύ ακόμα και το συμφωνημένο trade του ίδιου του Kawhi στους Raptors.^[28] Την συγκεκριμένη ιστορία την είχαμε αναλύσει σε ξεχωριστό κείμενο κατά την αποκάλυψή της εδώ στο Guru.^[29] Και ένα ακόμα, πικρά ειρωνικό, κλείσιμο κύκλου: όταν το 2023 θεσπιζόταν η Player Participation Policy, οι κακές γλώσσες την βάφτιζαν «Clippers rule», με την τριετία του ορισμού του «star» ραμμένη, έλεγαν, ακριβώς για να χωρέσει ο Kawhi. Τρία χρόνια μετά, δικαιώθηκαν με τρόπο που ούτε οι ίδιες θα μπορούσαν να φανταστούν. Το γενικότερο δίδαγμα πάντως παραμένει και εδώ όμοιο με την κοινωνία: όσο πιο σύνθετο γίνεται ένα πλαίσιο, τόσο πιο παχυλά θα πληρώνονται εξειδικευμένοι χρηματοοικονομικοί και νομικοί σύμβουλοι για να βρίσκουν τρόπους να το παρακάμπτουν.

Πίνακες, roadmap και χάρτης περιορισμών

Για την οπτική διευκόλυνση, τα σημαντικότερα σημεία της νέας σύμβασης, ακολούθως σε δύο πίνακες, πρώτα το χρονολόγιο, του πότε τέθηκε/θα τεθεί τι σε εφαρμογή με την 2023 CBA:

Σεζόν	Τι τέθηκε σε ισχύ
2023-24	Έναρξη ισχύος της Σύμβασης. Δεύτερο Apron και πρώτο κύμα περιορισμών. Μεταβατικό salary matching 110% για ομάδες πάνω από το Πρώτο Apron. Κανόνας 65 παιχνιδιών για τα βραβεία και, χωριστά, Player Participation Policy
2024-25	Πλήρες καθεστώς των aprons: matching 100%, πάγωμα picks, απαγόρευση aggregation και μετρητών πάνω από το Δεύτερο Apron. Χρήση Non-Taxpayer MLE, Room MLE και BAE και σε trades ή waivers (η Taxpayer MLE παραμένει μόνο για υπογραφές). Τα φορολογικά κλιμάκια αρχίζουν να τιμαριθμοποιούνται με το cap
2025-26	Νέοι φορολογικοί συντελεστές, ελαφρύτεροι χαμηλά και δραστικά βαρύτεροι ψηλά και για repeaters. Έναρξη του νέου τηλεοπτικού συμβολαίου
2026-27	Cap 164,96 εκατ., tax line 200,43, Πρώτο Apron 209,02, Δεύτερο Apron 221,69, salary floor 148,47
2028 ως 2030	Προθεσμία άσκησης opt-out ως τις 15/10/2028, με ισχύ τερματισμού 30/6/2029. Διαφορετικά, κανονική λήξη 30/6/2030

Πριν από τον πίνακα, μία κρίσιμη διευκρίνιση για τη σωστή ανάγνωσή του: άλλο το να βρίσκεται μια ομάδα πάνω από ένα apron, άλλο το να «κλειδώνεται» σε αυτό. Πολλές συναλλαγές λειτουργούν προληπτικά: μια ομάδα τις κάνει όσο είναι από κάτω, και ακριβώς επειδή τις έκανε, απαγορεύεται να περάσει το αντίστοιχο apron για το υπόλοιπο της σεζόν, με την έννοια εδώ του υπολοίπου του salary cap year, δηλαδή ως τις 30 Ιουνίου. Αυτό ακριβώς σημαίνει το «hard cap» στον πίνακα που ακολουθεί.

Και στη συνέχεια και ο χάρτης των εργαλείων που διαθέτει πλέον κάθε ομάδα στη ζώνη salary στην οποία εμπίπτει, ήτοι το «ποιος μπορεί να κάνει τι»:

Εργαλείο ή συναλλαγή	Κάτω από το Πρώτο Apron	Ανάμεσα στα δύο Aprons	Πάνω από το Δεύτερο Apron
Non-Taxpayer MLE	Ναι, με hard cap στο Πρώτο Apron	Όχι	Όχι
Taxpayer MLE	Ναι, με hard cap στο Δεύτερο Apron	Ναι, με hard cap στο Δεύτερο Apron	Όχι
Bi-Annual Exception	Ναι, με hard cap στο Πρώτο Apron	Όχι	Όχι
Απόκτηση παίκτη μέσω sign-and-trade	Ναι, με hard cap στο Πρώτο Apron	Όχι	Όχι
Συνένωση συμβολαίων (aggregation) σε trade	Ναι, με hard cap στο Δεύτερο Apron	Ναι, με hard cap στο Δεύτερο Apron	Όχι
Αποστολή μετρητών σε trade	Ναι, με hard cap στο Δεύτερο Apron	Ναι, με hard cap στο Δεύτερο Apron	Όχι
Υπογραφή buyout παίκτη με μισθό άνω της NT-MLE	Ναι, με hard cap στο Πρώτο Apron	Όχι	Όχι
Χρήση TPE περασμένης χρονιάς	Ναι, με hard cap στο Πρώτο Apron	Όχι	Όχι
Salary matching σε εισερχόμενο μισθό	Κλιμακωτό: ως 200% + $250 χιλ. για εξερχόμενα συμβόλαια ως $8,85 εκατ. — εξερχόμενο + $9,1 εκατ. ως τα $35,4 εκατ. — ως 125% + $250 χιλ. άνω αυτών. Ποσά 2025-26, αναλογικά προσαρμοσμένα με τη μεταβολή του cap	100%	100%
Πάγωμα μελλοντικού pick πρώτου γύρου	Όχι	Όχι	Ναι, επτά χρόνια μετά
Υπογραφή ή απόκτηση παίκτη με minimum συμβόλαιο	Ναι	Ναι	Ναι
Επανυπογραφή δικών σου παικτών με Bird rights ή minimum συμβόλαια	Ναι	Ναι	Ναι

65-game rule και Player Participation Policy: όταν η προτεινόμενη λύση εντείνει το πρόβλημα

To πρώτο πράγμα που πρέπει να ξεκαθαριστεί στο παρόν χωρίο είναι πως τα δύο στοιχεία της επικεφαλίδας του συχνά συγχέονται ενώ είναι διακριτά. Το ένα είναι ο κανόνας επιλεξιμότητας για τα βραβεία, που έχει συμφωνηθεί και είναι μέρος της ίδιας της Σύμβασης: για να είναι ένας παίκτης υποψήφιος για MVP, Defensive Player of the Year, Most Improved Player, All-NBA και All-Defensive ομάδες, πρέπει να έχει αγωνιστεί σε τουλάχιστον 65 παιχνίδια της regular season με τουλάχιστον 20 λεπτά συμμετοχής σε κάθε αγώνα ώστε αυτός να υπολογιστεί, με δύο δικλείδες: ως δύο παιχνίδια με αγωνιστικό χρόνο τουλάχιστον 15 και κάτω των 20 λεπτών προσμετρώνται κανονικά, ενώ υπάρχει και η πρόβλεψη για παίκτη που έχει αγωνιστεί 62 παιχνίδια regular και συμμετοχή στο 85% των αγώνων της ομάδας του (ή των ομάδων του, αν έχει πάρει trade) ως τη στιγμή του τραυματισμού, εφόσον ο τραυματισμός αυτός είναι season ending. Τέλος, προβλέπεται και διαδικασία ένστασης για «εξαιρετικές περιστάσεις»^[30] — τεχνικά δύο χωριστές οδοί, το Award Eligibility Grievance και το Extraordinary Circumstances Challenge, από τις οποίες ο παίκτης μπορεί να επικαλεστεί μόνο μία ανά σεζόν.

Το έτερο στοιχείο του συγκεκριμένου πλαισίου ωστόσο, είναι η Player Participation Policy, μια ξεχωριστή πολιτική της Λίγκας, εκτός του κειμένου της CBA, την οποία είχαμε αναλύσει διεξοδικά κατά τη θέσπισή της στο «Τρεις (και Ένας) Ελέφαντες στα Παρκέ του NBA», και που περιορίζει δραστικά τη δυνατότητα των ομάδων να ξεκουράζουν υγιείς αστέρες, ιδίως πολλούς μαζί ή σε παιχνίδια εθνικής τηλεοπτικής κάλυψης, με πρόστιμα προς τις ομάδες.^[31] Το σημείο εκκίνησης, άλλωστε, δικαιολογούσε πανικό: τη σεζόν 2022-23, όπως είχε καταγράψει τότε ο Nate Duncan του Dunc’d On, οι δύο καλύτεροι παίκτες των δύο αντίπαλων ομάδων βρέθηκαν ταυτόχρονα στο παρκέ μόλις στο 38% των αναμετρήσεων. Στους 794 από τους 1.230 αγώνες της regular έλειπε τουλάχιστον ένας από τους τέσσερις παίκτες που οι φίλαθλοι περίμεναν να δουν να αγωνίζονται. Ο πρώτος κανόνας απευθύνεται στους παίκτες και αγγίζει τα πορτοφόλια τους. Η δεύτερη απευθύνεται στις ομάδες. Στόχος και των δύο, φυσικά είναι η αντιμετώπιση του ίδιου φαινομένου: το load management. Ήδη από εκείνο το κείμενο του 2023 όμως, είχαμε σημειώσει τη θεμελιώδη παρανόηση του όλου εγχειρήματος: «δεν είναι οι παίκτες εκείνοι που ζητάνε να μην παίξουν ή να ξεκουραστούν: είναι τα ιατρικά επιτελεία των ομάδων τους», ακριβώς «για να προστατέψουν το asset του team owner από την υπερεκμετάλλευση και την πρόωρη κατάρρευση». Αυτό που τότε διατυπωνόταν ως κοινή λογική, θα ερχόταν λίγα χρόνια αργότερα να το ονομάσει και η στατιστική, όπως θα δούμε παρακάτω. Στο ίδιο πακέτο αλλαγών, οι All-NBA πεντάδες έπαψαν να ψηφίζονται ανά θέση και έγιναν positionless, κάτι που μεγάλωσε και άλλο το οικονομικό διακύβευμα κάθε ψήφου, αφού πλέον όλοι διεκδικούν τις ίδιες δεκαπέντε θέσεις, χωρίς περιορισμούς.

Τρεις σεζόν μετά, το αποτέλεσμα της ανωτέρω συνολικής πολιτικής δεν είναι καν αμφιλεγόμενο, είναι ξεκάθαρο: η συγκεκριμένη πολιτική είναι ακραία άστοχη και λειτουργεί εντελώς στρεβλωτικά. Το πρόβλημα εξακολουθεί να είναι τα υπερβολικά πολλά παιχνίδια της σεζόν και η κατά πολύ πιο εντατική ροή του κάθε αγώνα σε σχέση με τις προηγούμενες δεκαετίες. Και επειδή το ζήτημα δεν είναι μόνο συνδικαλιστικό, αλλά κυρίως επιστημονικό, αξίζει να δούμε και τη βιβλιογραφία, που έχει τη δική της, σχεδόν κυκλική, ιστορία. Ήδη από το 2023, την ώρα που η Λίγκα έστηνε τους νέους κανόνες, ο Joe Dumars, τότε επικεφαλής των basketball operations της, δήλωνε στο The Athletic ότι «πήραμε περισσότερα δεδομένα, και απλώς δεν δείχνουν ότι το να κάθονται οι παίκτες συσχετίζεται με λιγότερους τραυματισμούς». Τον Ιανουάριο του 2024 η Λίγκα μοίρασε στις τριάντα ομάδες ένα 57σέλιδο υπόμνημα με τα ευρήματα της δεκαετούς μελέτης που είχε παραγγείλει στην IQVIA, την εταιρεία που διαχειρίζεται την ιατρική της βάση δεδομένων: καμία συσχέτιση ανάμεσα στην ξεκούραση και την πρόληψη τραυματισμών, αν και η επικεφαλής επιστήμονας της ίδιας της IQVIA προειδοποιούσε να μη βγουν οριστικά συμπεράσματα.^[32] Και τον Μάιο του 2026, η ίδια ομάδα της IQVIA, με την ίδια βάση και το ίδιο δείγμα, δημοσίευσε την ανάλυση σε peer-reviewed μορφή στο Sports Medicine, με το ίδιο, τι έκπληξη, εύρημα.^[33] Η Λίγκα δηλαδή παρήγγειλε τη μελέτη, έγραψε τους κανόνες, ανακοίνωσε το συμπέρασμα, και δύο χρόνια αργότερα το επικύρωσε και επιστημονικά, πάνω στα δικά της δεδομένα, από τους δικούς της συνεργάτες. Κατήγορος, μάρτυρας και πραγματογνώμονας, όλοι από το ίδιο γραφείο.

Στο ενδιάμεσο ωστόσο, δύο στατιστικολόγοι από τα Πανεπιστήμια της Indiana και του Michigan State είχαν καταθέσει, σε προδημοσίευση, την σχετική ένστασή τους, άρδην αντίθετη: τα δεδομένα συμμετοχής πάσχουν από αυτό που η επιδημιολογία ονομάζει “healthy-worker survivor effect”. Βαριά λεπτά μαζεύουν μόνο όσοι είναι ήδη υγιείς, και έτσι το φορτίο μοιάζει στατιστικά αθώο, ή και προστατευτικό, ενώ δεν είναι. Η προσομοίωσή τους έδειξε ότι η στρέβλωση αυτή αρκεί από μόνη της για να αντιστρέψει πλήρως το πρόσημο της πραγματικής σχέσης ανάμεσα στο φορτίο και τον τραυματισμό.^[34] Με απλά λόγια, με τα εργαλεία με τα οποία μετράει η Λίγκα, το όφελος του load management είναι δομικά αόρατο. Και το ποιος κρατάει τη βάση δεδομένων καθορίζει, όπως πάντα, και το τι μπορεί αυτή να αποδείξει.

Τα γεγονότα άλλωστε μιλούν από μόνα τους: ο Joel Embiid, MVP της σεζόν 2022-23, βρέθηκε στις αρχές του 2024 να αγωνίζεται με προβληματικό γόνατο, με τον ίδιο και το περιβάλλον του να επικαλούνται ανοιχτά την πίεση της επιλεξιμότητας, μέχρι που υπέστη ρήξη μηνίσκου όταν ο Jonathan Kuminga έπεσε πάνω του.^[35] Ο Tyrese Haliburton χαρακτήρισε δημόσια τον κανόνα «stupid rule» και επέστρεψε νωρίτερα από όσο έπρεπε από τη θλάση που τον ταλαιπωρούσε. Βέβαια, για την απόλυτη ακρίβεια, ο Haliburton είχε ήδη υπογεγραμμένη την επέκτασή του και κυνηγούσε τη ρήτρα του Rose Rule, ήτοι την αύξηση του max συμβολαίου του από το 25% του salary cap στο 30% αυτού αν έμπαινε σε All-NBA ομάδα, μια διαφορά κοντά στα $40 εκατ.^[36] Ο ίδιος παραδέχτηκε βέβαια ότι βιάστηκε να επιστρέψει ακριβώς για αυτόν τον λόγο, και η απόδοσή του μετά την επισπευσμένη επιστροφή του ήταν αισθητά (και μετρήσιμα βάσει analytics) μειωμένη.

Η σεζόν φυσικά που έκανε το εν λόγω πλαίσιο να μπει με όρους πρωτοσέλιδου στη δημόσια συζήτηση ήταν αυτή του 2025-26. Giannis, LeBron και Curry έμειναν και οι τρεις εκτός βραβείων λόγω των κατώτερων των προβλεπόμενων παιχνιδιών που αγωνίστηκαν. Μια εξέλιξη που δεν θα έπρεπε να εκπλήσσει κανέναν: ήδη από το φθινόπωρο του 2023 γράφαμε στο προαναφερθέν σχετικό κείμενο «οι περισσότεροι stars άνω των 32 δύσκολα θα ενδιαφέρονται για το όριο των 65 αγώνων αν είναι σε ομάδες που μπορούν να διεκδικήσουν το Πρωτάθλημα», με την έρευνα του Dan Feldman για το Dunc’d On να έχει προειδοποιήσει από τότε ότι, με τα νέα όρια, 110 παίκτες που βραβεύτηκαν ή επιλέχθηκαν σε All NBA teams κατά το παρελθόν θα είχαν μείνει εκτός.^[37] Ο Wembanyama χρειάστηκε να παίξει 26 λεπτά στο 65ο του παιχνίδι, στην τελευταία εβδομάδα της regular, για να πιάσει το όριο. Και για πρώτη φορά ενεργοποιήθηκε στην πράξη η δικλείδα των «εξαιρετικών περιστάσεων»: όρου βάσει του οποίου Λίγκα και Ένωση Παικτών έκριναν από κοινού επιλέξιμους για τα βραβεία της σεζόν 2025-26 τον Cade Cunningham, που έμεινε δύο παιχνίδια κάτω από το όριο, στα 63, έχοντας χάσει δώδεκα αγώνες με τραυματισμό στον πνευμοθώρακα, και τον Luka Doncic, που αγωνίστηκε 64 παιχνίδια, έχοντας λείψει δύο παιχνίδια τον Δεκέμβριο για τη γέννηση της δεύτερης κόρης του στη Σλοβενία, πριν μια θλάση στον οπίσθιο μηριαίο στο 64ο του παιχνίδι τού κλείσει πρόωρα τη σεζόν. Η αντίστοιχη προσφυγή του Anthony Edwards, με 60 παιχνίδια λόγω τραυματισμού στο γόνατο, απορρίφθηκε ωστόσο από ανεξάρτητο διαμεσολαβητή^[38]. Αποτέλεσμα ήταν όταν τον Μάιο ανακοινώθηκαν οι All-NBA ομάδες, Doncic και Cunningham να συμπεριληφθούν αμφότεροι στην πρώτη All NBA Team, ο πρώτος μάλιστα ως πρώτος σκόρερ της Λίγκας με 33,5 πόντους μέσο όρο. Χωρίς τη διαδικασία της ένστασης όμως, δύο από τους πέντε κορυφαίους παίκτες της σεζόν θα ήταν τυπικά εκτός βραβείων, του κάδρου δηλαδή που πλαισιώνει μία σεζόν και τους καλύτερους παίκτες της για τα βιβλία της Ιστορίας. Η Ένωση Παικτών μίλησε δημόσια για «αυθαίρετη και άκαμπτη ποσόστωση» που έχει αποκλείσει «υπερβολικά πολλούς άξιους παίκτες». Ο Adam Silver απάντησε από το βήμα του Board of Governors ότι ο κανόνας «λειτουργεί», θυμίζοντας πως πριν την εφαρμογή του σχεδόν το ένα τρίτο των All-NBA παικτών δεν έπαιζε ούτε το 80% των αγώνων.^[39] Δύσκολα βρίσκεις πιο καθαρή σύγκρουση για την επόμενη διαπραγμάτευση: ένας κανόνας που πέτυχε τον στατιστικό του στόχο και ταυτόχρονα παρήγαγε βεβιασμένες επιστροφές, σημαντικούς τραυματισμούς, στρεβλά κίνητρα και μια λίστα αποκλεισμένων που περιλαμβάνει τρεις από τους καλύτερους παίκτες της γενιάς τους.

Τρία καλοκαίρια εφαρμογής: η πραγματικότητα ως οδοστρωτήρας

Τα ανωτέρω κατέγραψαν το θεωρητικό πλαίσιο που η 2023 CBA σκιαγράφησε. Όμως, με τρία καθαρά χρόνια εφαρμογής της, είμαστε σε θέση να αναλύσουμε και την πραγματικότητα που το συγκεκριμένο νομικό έγγραφο δημιούργησε, μιας και, όπως είχα γράψει και στις προηγούμενες σχετικές αναλύσεις κάθε αντίστοιχου πλαισίου, ο νόμος των μη προβλεπόμενων συνεπειών πάντα βρίσκει τον τρόπο και τον δρόμο του.

Boston Celtics: Το Πρωτάθλημα του 2024 και η αποδόμηση σε τρεις πράξεις

Οι Celtics κατέκτησαν τον Τίτλο του 2024 με ένα ρόστερ που όλοι αποκαλούσαν ιδανικό: Tatum, Brown, Derrick White, Jrue Holiday, Kristaps Porziņģis, με βάθος από Horford, Hauser, Pritchard και Kornet. Και μετά έκαναν το προφανές: έδωσαν max στους Tatum και Brown, τον δεύτερο μάλιστα σε supermax, επεκτάσεις σε White και Hauser, και βρέθηκαν στο Δεύτερο Apron με προβλεπόμενο συνολικό κόστος πάνω από $500 εκατ. για τη σεζόν 2025-26, με τους φόρους μόνοι τους να πλησιάζουν τα $300 εκατ. σε καθεστώς repeater.^[40]

Η δεύτερη πράξη ήρθε όταν ο Tatum υπέστη ρήξη αχιλλείου τένοντα στα Playoffs του 2025. Ο Brad Stevens έμεινε με ένα ρόστερ που δεν είχε νόημα να πληρώνει και δεν επιτρεπόταν να ανασυνθέσει, και το είπε ο ίδιος καθαρά: «Το Δεύτερο Apron είναι ο λόγος που έγιναν αυτές οι ανταλλαγές.» Μέσα σε λιγότερο από ένα εικοσιτετράωρο πριν το draft του 2025, οι Celtics αντάλλαξαν τον Holiday στους Trail Blazers και τον Porziņģis στους Hawks, άφησαν τον Kornet ελεύθερο να υπογράψει στους Spurs και τον Horford αντίστοιχα στους Warriors. Ο Stevens εξήγησε ότι οι ίδιες οι κινήσεις που τους είχαν στέψει Πρωταθλητές, τα trades για White, Holiday και Porziņģis, δεν θα ήταν καν εφικτές αν η ομάδα ήταν τότε πάνω από το Δεύτερο Apron, ακριβώς επειδή εκεί απαγορεύεται η συνένωση μικρότερων συμβολαίων έναντι ενός μεγαλύτερου σε αξία.^[41]

Και η τρίτη πράξη, αυτή που κανείς δεν φανταζόταν το βράδυ του Ιουνίου του 2024: στη σεζόν 2025-26 ο Tatum έχασε τα πρώτα 62 παιχνίδια αναρρώνοντας, η ομάδα έμεινε παρ’ όλα αυτά στην πρώτη πεντάδα και σε defensive όσο και σε offensive rating για τέταρτη σερί χρονιά, μπήκε στα Playoffs ως δεύτερη στην Ανατολή, και αποκλείστηκε στον πρώτο γύρο από τους έβδομους Sixers, με ανατροπή μάλιστα από το 3-1 σε βάρος τους. Στις 6 Ιουλίου 2026, οι Celtics αντάλλαξαν τον Jaylen Brown, τον Finals MVP του 2024, στον μεγαλύτερο ιστορικό τους αντίπαλο, τους 76ers, έναντι του Paul George, ενός πρώτου γύρου του 2028 μετατρέψιμου σε swap, ενός unprotected πρώτου γύρου του 2031 και δύο second round picks.^[42] Λίγες εβδομάδες νωρίτερα, ο ίδιος ο Brown ήταν το βασικό αντάλλαγμα που η Βοστώνη είχε καταθέσει στο Milwaukee για τον Giannis. Λίγες εβδομάδες αργότερα, οι Sixers, δίπλα στους Brown, Maxey, Edgecombe και Embiid, ανακοίνωσαν και τον LeBron James. Κάπως έτσι ο Brad Stevens, μετά τους Πρωταθλητές του 2024, ίσως έχει συνδράμει σημαντικά στο χτίσιμο και των ενδεχόμενων Πρωταθλητών του 2027.

Για να είμαστε όμως απόλυτα δίκαιοι, οι Celtics δεν αποδομήθηκαν αποκλειστικά λόγω της 2023 CBA. Αποδομήθηκαν από τον συνδυασμό ενός βαρύτατου τραυματισμού, ενός φορολογικού λογαριασμού ύψους μισού δισεκατομμυρίου, και μιας νέας ιδιοκτησίας, του Bill Chisholm, που πλήρωσε τίμημα-ρεκόρ τότε για να αγοράσει το franchise και δεν είχε καμία διάθεση να πληρώνει από πάνω και τους βαρύτερους repeater φόρους της ιστορίας. Αυτό όμως που όρισε τη μορφή, τη σειρά και κυρίως την ταχύτητα της αποδόμησης, ήταν η CBA. Το ποιοι έφυγαν, το πότε, το γιατί δεν υπήρχε ενδιάμεσος δρόμος ανασύνθεσης, όλα αυτά τα υπαγόρευσε το Δεύτερο Apron. Ο πρωταθλητής του 2024 δεν έχασε από αντίπαλο. Έχασε από το ίδιο το πλαίσιο μέσα στο οποίο χτίστηκε. Ενδεχομένως κάθε άλλο από τυχαίο είναι πως ο άνθρωπος που πλήρωνε τα μισθολόγια των Celtics μέχρι το Πρωτάθλημα του 2024, ο Wyc Grousbeck, τους πούλησε αμέσως μετά, δηλώνοντας χωρίς περιστροφές: «Στα επόμενα σαράντα χρόνια της CBA, κανείς δεν πρόκειται να μείνει στο Δεύτερο Apron πάνω από δύο χρόνια».^[43]

New York Knicks: ένας ιδανικός σχεδιασμός ως το double και το ταβάνι του 2^nd Apron

Στον αντίποδα, οι Knicks. Με τον Leon Rose στη διοίκηση και τον Brock Aller, ένα όνομα ελάχιστα γνωστό στο ευρύ κοινό, αλλά με ρόλο-κλειδί στις σύνθετες συναλλαγές του NBA, οι Knicks κατάφεραν να ανταλλάξουν για τους Mikal Bridges και Karl-Anthony Towns μέσα στο 2024, χωρίς να περάσουν ποτέ το Δεύτερο Apron. Το trade του Towns ειδικότερα, απαίτησε ιδιαίτερη διαχειριστική ακροβασία: sign-and-trade τριών παικτών προς τους Hornets, με τα συμβόλαιά τους σκόπιμα ένα δολάριο πάνω από το minimum, επειδή ο κανόνας απαγόρευε την συνένωση minimum συμβολαίων σε τέτοιες περιπτώσεις και συμβόλαια ενός δολαρίου παραπάνω δεν ήταν πια minimum. Μια τρύπα που η ίδια η Λίγκα παραδέχτηκε πως κάθε άλλο παρά ευχάριστο της ήταν να της την τρίψουν οι Knicks στα μούτρα, αλλά παρόλα αυτά ήταν απόλυτα νόμιμη.^[44] Στο τέλος οι Knicks έμειναν, κατά τους υπολογισμούς των δημοσιευμάτων, λιγότερο από $300 χιλ. κάτω από το Δεύτερο Apron.

Και ήρθε η διπλή δικαίωση. Στις 16 Δεκεμβρίου 2025 οι Knicks κέρδισαν το Emirates NBA Cup, νικώντας στον τελικό του Las Vegas τους Spurs, το πρώτο τρόπαιο οποιασδήποτε μορφής για το franchise από το 1973.^[45] Και στις 13 Ιουνίου 2026 κατέκτησαν και το Larry O’Brien Trophy, πάλι απέναντι στους Spurs, με τον Mike Brown πλέον στον πάγκο στη θέση του Tom Thibodeau - που είχε απομακρυνθεί το προηγούμενο καλοκαίρι, γενόμενοι η πρώτη ομάδα στην ιστορία που κατακτά Cup και Πρωτάθλημα την ίδια σεζόν.^[46] Έχει δε τεράστια σημασία το πώς χτίστηκε η πρωταθλήτρια ομάδα τους: σχεδόν αποκλειστικά μέσω free agency και trades. Ο Brunson ήρθε ως free agent το 2022, οι Anunoby, Bridges και Towns μέσα από trades, με τους Mitchell Robinson και Miles McBride να είναι οι μόνοι παίκτες του rotation μέσα από το draft. Ο ακριβώς αντίθετος δρόμος, δηλαδή, από αυτόν των Thunder του 2025, τον δρόμο που η ίδια η Λίγκα διακηρύσσει ως πρότυπο.

Και όμως, ούτε η Πρωταθλήτρια ομάδα του 2026 καταφέρνει να ξεφύγει από το Δεύτερο Apron. Η δήλωση του James Dolan λίγες μέρες μετά τον τίτλο, «Είμαστε διατεθειμένοι να κάνουμε υπερβάσεις, αλλά υπάρχουν πράγματα στο NBA που θα ήταν αυτοκτονία να τα κάνεις. Ένα από αυτά είναι το Δεύτερο Apron»,^[47] δεν έγινε από κάποιον τσιγκούνη μιας μικρής αγοράς, αλλά από τον ιδιοκτήτη της τρίτης ομάδας σε αξία αποτίμησης, περί τα $10 δισ., πίσω αποκλειστικά από Warriors και Lakers, και δεύτερης σε ετήσια έσοδα (και δη εδώ να καταγράφονται αυτά της προηγούμενης του Πρωταθλήματος σεζόν, $620 εκατ.), πίσω μόνο από τους Warriors και οριακά μπροστά από τους Lakers, αλλά και ιδιοκτήτριας ενδεχομένως του πιο εμβληματικού σταδίου στον κόσμο των sports. Και όμως, ακόμα και οι Knicks της Νέας Υόρκης, αμέσως μετά την κατάκτηση του πρώτου τους Πρωταθλήματος μετά από πάνω από μισό αιώνα, στο Δεύτερο Apron τράβηξαν γραμμή μη υπέρβασης. Ακριβώς για τον φόβο των λειτουργικών συνεπειών που αυτό συνεπάγεται, και ουχί των οικονομικών.

Oklahoma City Thunder: η Δυναστεία που ξηλώνεται για να μην τιμωρηθεί που χτίστηκε σωστά

Ωστόσο, η πιο αποκαλυπτική περίπτωση για τη λογική της Σύμβασης δεν είναι άλλη από αυτή των Thunder. Πρωταθλητές του 2025, νικώντας τους Pacers σε επτά αγώνες, με τον Shai Gilgeous-Alexander MVP σεζόν και Τελικών. Μία ομάδα χτισμένη σχεδόν εξ ολοκλήρου από το draft, με τρεις παίκτες κάτω των 28, ακριβώς το πρότυπο που η Λίγκα λέει ότι θέλει να επιβραβεύσει. Με την κατάκτηση του Τίτλου, ήρθαν και οι επακόλουθες υπογραφές supermax στον SGA, rookie max στους Holmgren και Jalen Williams, με τη συνολική δέσμευση για τους τρεις στυλοβάτες της ομάδας να αγγίζει τα $822 εκατ. ως το 2031.^[48]

Και χωρίς μάλιστα να έχουν πατήσει το tax line ούτε μία φορά την τρέχουσα δεκαετία, από τη σεζόν 2020-21 ως και την πρόσφατα ολοκληρωθείσα του 2025-26, την οποία και έκλεισαν με salary στα $186,7 εκατ. Συνεπώς κανένας φόβος repeater tax payer, κανένας φόβος για Δεύτερο Apron. Άρα και κανένα παγωμένο pick προς «ξεπάγωμα». Αυτό που τρομάζει όμως και τους αναγκάζει να δράσουν προληπτικά είναι τα μελλούμενα: από τη σεζόν 2026-27 το salary των τριών superstars τους εκτοξεύεται από τα $58,5 εκατ. στα $123,8 εκατ., με τους Holmgren και Williams να μεταβαίνουν ο καθένας τους από το rookie συμβόλαιό του στα $41,5 εκατ. έκαστος.^[49] Και η αντίδραση του Sam Presti, του ανθρώπου που τον Σεπτέμβριο του 2025 είχε δηλώσει ότι «τίποτα σχετικό με το Δεύτερο Apron δεν πρόκειται να μας εμποδίσει να κρατήσουμε την ομάδα ενωμένη», ήταν να ξηλώσει προληπτικά το βάθος της ομάδας πριν καν αγγίξει το όριό του: ο Aaron Wiggins στους Hawks στις 21 Ιουνίου, ο Isaiah Joe στους Pistons λίγες μέρες μετά, και ακολούθως και ο Lu Dort στους Hawks. Το εντυπωσιακό βέβαια εδώ είναι πως αντί να πληρώσει, έλαβε και επτά μελλοντικά picks δεύτερου γύρου, καθώς «Presti αφού», με το συνολικό όφελος σε μισθούς και φόρους να υπολογίζεται σε πάνω από $200 εκατ. και την ομάδα να κατέρχεται τελικά κάτω από το Δεύτερο Apron.^[50] Ο ίδιος ο Presti, αυτή τη φορά, δεν κρύφτηκε πίσω από διακηρύξεις: «ήταν μια οικονομική απόφαση», παραδέχτηκε δημόσια.

Τρεις διαφορετικοί δρόμοι για το Πρωτάθλημα, μια κοινή έξοδος

Αυτό είναι ίσως το πιο εύγλωττο εύρημα των τριών χρόνων: το αποτρεπτικό αποτύπωμα του Δεύτερου Apron είναι τόσο βαρύ, που κάθε ένας από τους τρεις τελευταίους Πρωταθλητές, όσους δηλαδή βρήκε «με δαχτυλίδι στα χέρια» η 2023 CBA, αδυνατίζει οικειοθελώς τη δυναμικότητα της ομάδας προκαταβολικά, για να μην πλησιάσει καν το κατώφλι αυτού. Τρεις Πρωταθλητές που χτίστηκαν με διαφορετικούς τρόπους, οι Celtics τόσο μέσω draft (Tatum, Brown, Pritchard), όσο και μέσω ανταλλαγών (White, Holiday, Porzingis), οι Thunder με μεθοδική, πολυετή συσσώρευση draft κεφαλαίου, συν το λαχείο του SGA, οι Knicks με μεθοδικό χτίσιμο και απόκτηση εκτός του οργανισμού παικτών, είτε μέσω free agency (Brunson) είτε μέσω  trades (Towns, Anunoby, Bridges), καθώς και με λογιστικές και νομικές ακροβασίες (το «ένα δολάριο πάνω από το minimum»). Τρεις διαφορετικοί δρόμοι προς την κορυφή, μία κοινή έξοδος από αυτήν: κανείς δεν τολμά να πληρώσει το κόστος που θα έδινε μεγαλύτερες πιθανότητες διατήρησης της κορυφής.

Το σχόλιο του C.J. McCollum, πρώην προέδρου της Ένωσης Παικτών, είναι ενδεχομένως το πλέον χαρακτηριστικό: «Δεν πρέπει να τιμωρείσαι επειδή έκανες καλό draft. Η Oklahoma βιώνει αυτή την στιγμή ακριβώς αυτό.»^[51] Υστερόγραφο με τη σφραγίδα της μπασκετικής ειρωνείας: οι ίδιοι Thunder αποκλείστηκαν φέτος στους τελικούς της Δύσης, σε επτά αγώνες, από τους νεαρούς, εξίσου μέσω draft-χτισμένους Spurs του Victor Wembanyama. Η φημολογούμενη επόμενη Δυναστεία ίσως και να απέκτησε διάδοχο πριν καν προλάβει να στεφθεί.

Και εδώ πρέπει ενδεχομένως να γίνει μια σύνδεση με το κείμενο του Δεκεμβρίου του 2022. Η κατακλείδα του κεφαλαίου «Τα διακυβεύματα της επικείμενης διαπραγμάτευσης» έλεγε συγκεκριμένα: «Με απλά λόγια, το πλαίσιο της τρέχουσας 2017 CBA είναι σαν να τιμωρεί τις ομάδες που draftάρουν καλά για συνεχόμενα έτη. Τις υποχρεώνει να είναι σε ένα διαρκές ανταλλακτικό παιχνίδι ανταλλαγής συμβολαίων, κάθε φορά που ένας παίκτης τους είναι να πληρωθεί. Να πληρώνουν δηλαδή είτε φόρο χρηματικό, είτε φόρο αξιακό (παίρνοντας παίκτη σε καλύτερο συμβόλαια, αλλά μικρότερης αξίας).

Ο συγκεκριμένος μηχανισμός είναι κατά τη γνώμη μου άδικος. Οι ομάδες δε, που τον υποστηρίζουν και που προσπαθούν ετσιθελικά να φορέσουν στην εξαιρετική, πρότυπη, διαχείριση των Warriors την ταμπέλα του “paycheck win”, το κάνουν για να αποφύγουν από τις δικές τους fanbases την πίεση της αντίστοιχης διαχείρισης, την αποφυγή της κριτικής για τις δικές τους αστοχίες/αποτυχίες και -κυρίως- την δική τους αδυναμία ή απροθυμία να ξοδέψουν αντίστοιχα μέσα στο tax προκειμένου να είναι ή να παραμείνουν ανταγωνιστικές. Και ακριβώς για αυτούς τους λόγους, θεωρώ πως η κύρια αντιπαράθεση της επόμενης CBA θα είναι μέχρι που ή πώς θα μπορούν να ξοδέψουν οι ομάδες. Ακριβώς εντός της λογικής “της γίδας του γείτονα”, οι πιο “σφιχτές” ομάδες θα προσπαθήσουν να περιορίσουν την επιθυμία των κάθε Warriors, Nets, Clippers να πάνε “όσο πάει” προκειμένου να κατακτήσουν το Πρωτάθλημα, Παρότι ουδείς από τους τρεις κάνει κάτι παράτυπο. Τίποτα πέρα από το να εκμεταλλεύεται κάθε δυνατότητα που του δίνει το πλαίσιο που η CBA εχει θέσει για να στήσει την καλύτερη δυνατή ομάδα. Αυτή την επιθυμία, οι λιγότεροι ικανοί, λιγότερο φιλόδοξοι, ή απλά “πιο τσιγκούνηδες”, ακριβώς επειδή είναι νόμιμη και όχι παράνομη, θα προσπαθήσουν να την περιορίσουν, αλλάζοντας το πλαίσιο, αλλάζοντας τα σχετικά προβλεπόμενα στην επόμενη CBA. Βρίσκοντας ωστόσο σε αυτή τους την επιθυμία απέναντί τους, όχι μόνο τις ιδιοκτησίες των τριών προαναφερθέντων franchises, αλλά, και σε μια παράδοξη και πρωτότυπη συμμαχία, τους παίκτες στο πλευρό αυτών (καθώς τα επιπλέον χρήματα που αυτοί ξοδεύουν, στους παίκτες καταλήγουν αμέσως ή εμμέσως).»

Φαντάζομαι από το σύνολο της ανωτέρω ενότητας είναι σαφές ποια λογική, όχι απλά επικράτησε, αλλά συνέτριψε την άλλη στις διαπραγματεύσεις της 2023 CBA (αν ωστόσο μπορεί να εξαχθεί και κάτι θετικό από αυτό θα το εξετάσουμε στα θετικά σημεία της Σύμβασης).

To monetization των draft picks

Φεβρουάριο του 2023, αναλύοντας εκείνη την trade deadline, έγραφα για τα draft picks που ανταλλάσσονταν πια σε μορφή «δεν έχω ψιλά, πάρτε τσίχλες για ρέστα», βλέποντας την απαξίωσή τους να έρχεται από δύο δρόμους: από την ευκολία και τον όγκο της διακίνησής τους, και από τη συσσώρευσή τους στα χέρια μιας χούφτας franchises, που σε μια κλειστή, μηδενικού αθροίσματος οικονομία όπως το NBA, με ρόστερ δεκαπέντε θέσεων και πεπερασμένα drafts, δεν θα προλάβαιναν καν να τα χρησιμοποιήσουν.^[52] Η 2023 CBA, που κυρωνόταν δύο μόλις μήνες αργότερα, ήρθε να επιβεβαιώσει το πρώτο μισό του επιχειρήματος, αλλά και να αντιστρέψει πλήρως το άλλο μισό.

Το σκέλος που επιβεβαιώθηκε αφορά τα picks δεύτερου γύρου, τα οποία έγιναν όντως «τα ψιλά» της Λίγκας, το μέσο κάθε απόδρασης από τα aprons, με τη Σύμβαση να τους δίνει μάλιστα και δικό τους εργαλείο υπογραφής, το νέο Second-Round Pick Exception, και με τη διακίνησή τους να σπάει ρεκόρ χρονιά με τη χρονιά, σε βαθμό που ομάδες βρίσκονται με ένα ή δύο διαθέσιμα σε βάθος επταετίας επειδή τα ξοδεύουν με τη μορφή ρευστού.^[53] Τα επτά pick δεύτερου γύρου που εισέπραξαν οι Thunder για τους τρεις παίκτες που έδωσαν είναι μάλλον η καθαρότερη απόδειξη, ως προς την ευκολία διακίνησής τους.

Ωστόσο, τα picks πρώτου γύρου φαίνεται να έχουν την ακριβώς αντίθετη αποτιμητική αξία. Σε ένα καθεστώς όπου το ελεγχόμενο, φθηνό rookie συμβόλαιο αναδείχθηκε στην μεγαλύτερη value/money αξία της Λίγκας, καθώς μια ομάδα με τρία max συμβόλαια, αποκλειστικά με rookie contracts και minimum μπορεί πια να γεμίσει το ρόστερ της, η αγορά τα ανατίμησε προτού καν εφαρμοστεί πλήρως η Σύμβαση. Και η ίδια η Λίγκα επικύρωσε την ανατίμηση με τον πιο εύγλωττο τρόπο: διάλεξε το πάγωμα του pick πρώτου γύρου ως τη βαρύτερη ποινή του νέου πλαισίου. Κανείς δεν τιμωρεί κατάσχοντας κάτι που δεν αξίζει. Έτσι, τα πρώτα picks αναβαθμίστηκαν σε σκληρό συνάλλαγμα, οι ομάδες τα διακινούν με πολύ μεγαλύτερη προσοχή από ό,τι προηγουμένως (δεν πρόκειται για παράδειγμα να ξαναδούμε πέντε picks για rotation παίκτη τύπου Bridges), και όσο για την πολυτιμότητα αυτών, η απάντηση ήρθε από τους Thunder, που έγιναν η πρώτη από τις πέντε ομάδας με πλειάδα picks πρώτου γύρου που κατέκτησε το Πρωτάθλημα, χτισμένη ακριβώς πάνω στον σωρό των picks που διέθεταν. Σε αντίθεση δηλαδή με την τότε πρόβλεψη, στην κλειστή οικονομία της Λίγκας, η νέα Σύμβαση δεν άλλαξε το μέγεθος της πίτας των picks, άλλαξε την ανταλλακτική τους αξία, αυξάνοντάς την κατά πολύ.

Phoenix Suns: μια ακόμα ιστορία μεγαλομανίας και αυτοκαταστροφής

Στην άλλη άκρη του φάσματος, οι Suns του Mat Ishbia. Μετά την αποτυχημένη συγκέντρωση τριών superstars και μια απογοητευτική σεζόν 2024-25, οι Suns βρέθηκαν $26 εκατ. πάνω από το Δεύτερο Apron, με τον Bradley Beal και τη no-trade clause του να μπλοκάρουν κάθε δυνατότητα απεμπλοκής τους από την συγκεκριμένη κατάσταση.^[54] Η λύση δεν θα μπορούσε παρά να είναι βίαιη: trade του Kevin Durant στους Rockets και waive-and-stretch του Beal, αφού πρώτα εκείνος παραιτήθηκε από μέρος των χρημάτων του ώστε το άπλωμα να χωρέσει στο όριο του 15% του cap που η Σύμβαση θέτει για το σύνολο των stretched μισθών των παικτών που έχουν αποδεσμευτεί.^[55] To Phoenix θα πληρώνει έτσι τα εναπομείναντα $97 εκατ. του συμβολαίου του — αφού ο Beal παραιτήθηκε ποσού ύψους $13,9 εκατ. ακριβώς για να χωρέσει το stretch του συμβολαίου του στο ετήσιο όριο του 15% — σε ετήσιες δόσεις των $19,4 εκατ. μέχρι το 2030, με τη Σύμβαση να απαγορεύει μάλιστα στους Suns να τον επαναποκτήσουν πριν την κανονική λήξη του αρχικού συμβολαίου: τα λάθη αυτά δεν διορθώνονται, μόνο πληρώνονται. Ένας αναλυτής στο Bright Side of the Sun το περιέγραψε ίσως καλύτερα από τον καθένα: «Οι κανόνες της νέας CBA είναι σαν να προσπαθείς να ξεμπερδέψεις τα επίπεδα ονείρων στο Inception ενώ ταυτόχρονα βγάζεις νόημα από την αναστροφή του χρόνου στο Tenet και μετράς ώρες ως χρόνια στον πλανήτη του Miller στο Interstellar. Damn you, Christopher Nolan.»^[56]

Minnesota Timberwolves: η προληπτική απομάκρυνση του Towns

Οι Timberwolves, μετά τους τελικούς Δύσης του 2024, βρέθηκαν μπροστά ακριβώς στο ίδιο λογιστικό πρόβλημα: για να κρατήσουν τον κορμό γύρω από τους Anthony Edwards και Rudy Gobert χωρίς να εγκλωβιστούν στο Δεύτερο Apron, επέλεξαν να θυσιάσουν τον Karl-Anthony Towns και το συμβόλαιό του ύψους $224 εκατ. (που οι ίδιοι βέβαια του είχαν προσφέρει) για τους Julius Randle και Donte DiVincenzo και ένα pick πρώτου γύρου.^[57] Ο Chris Finch, προπονητής της ομάδας, το έθεσε όσο πιο διπλωματικά γινόταν: «δεν ήμασταν οικονομικά πιεσμένοι, η συμφωνία απλώς ικανοποιεί πολλά κριτήρια», αλλά η πραγματικότητα είναι ότι το ρόστερ απέκτησε ανάσα ευελιξίας και οι Wolves ξαναβρέθηκαν στους τελικούς Δύσης το 2025. Βίοι παράλληλοι με τους Knicks, που έναν χρόνο μετά τη δική τους απόκτηση του Towns βρέθηκαν να ζυγίζουν και εκείνοι το μέλλον του ίδιου συμβολαίου. Απλά εκείνοι είχαν κάνει και το double στο μεσοδιάστημα (διαψεύδοντας πανηγυρικά το κείμενο ανάλυσης του εν λόγω trade με τον χαρακτηριστικό τίτλο «O Towns στους Knicks, οι Wolves στο ταμείο των κερδισμένων»^[58]).

Milwaukee Bucks και Giannis: το τέλος της τελευταίας εξαίρεσης

Και κάπως έτσι φτάνουμε και στο «δικό μας παιδί», τον Giannis, και την πολυτάραχη τα τελευταία χρόνια σχέση του με τους Bucks. Οι Bucks, στην προσπάθειά τους να κρατήσουν τον Giannis σε  ανταγωνιστική ομάδα που θα μπορεί να διεκδικήσει ξανά το Πρωτάθλημα, έδωσαν τον Σεπτέμβριο του 2023 τα πάντα για τον Damian Lillard, με το κόστος σε draft picks να περιλαμβάνει το unprotected pick πρώτου γύρου του 2029 και swaps για το 2028 και το 2030.^[59] Δύο αποτυχημένες σεζόν αργότερα, με τον Lillard να υφίσταται ρήξη αχιλλείου τένοντα στα Playoffs του 2025, στα 34 του, η ομάδα αναγκάστηκε να τον κάνει waive-and-stretch, με ετήσια δόση περίπου $22,5 εκατ. τον χρόνο ως το 2030, ρίχνοντας τα χρήματα που «απελευθέρωσε» στην υπογραφή του Myles Turner. Το μήνυμα προς τον Giannis ήταν πως η μάχη συνεχίζεται. Η σεζόν 2025-26 ωστόσο ήταν ισοπεδωτική: ο Giannis έπαιξε μόλις 36 παιχνίδια, τα λιγότερα της καριέρας του, υπέστη υπερέκταση στο γόνατο στις 15 Μαρτίου και δεν ξαναγύρισε, ενώ οι Bucks έμειναν εκτός Playoffs για πρώτη φορά από το 2016 και ο Doc Rivers αποχώρησε.^[60]

Το τέλος γράφτηκε το φετινό καλοκαίρι, όπως το περιγράψαμε στην εισαγωγή: η Βοστώνη πρόσφερε πακέτο ανταλλαγής με κύριο asset τον Jaylen Brown, το Milwaukee όμως προτίμησε την πρόταση του Miami, κλείνοντας τον κύκλο των δεκατριών σεζόν. Στο αποχαιρετιστήριο βίντεό του, ο Giannis είπε πως «η πόλη του Milwaukee θα είναι πάντα στην καρδιά μου. Εδώ είναι το σπίτι μου. Εδώ γεννήθηκαν τα παιδιά μου».

Στο κείμενο του 2022 τον είχα ονομάσει «την εξαίρεση και όχι τον κανόνα», την πιο εμβληματική περίπτωση στην οποία το supermax δούλεψε όπως σχεδιάστηκε. Ωστόσο το πλαίσιο έκανε και εδώ το μέλλον προδιαγεγραμμένο αφού η επιθυμία για «ανταγωνισμό» ήταν δεδομένη. Αφού η τελική ζαριά για τον Lillard δεν βγήκε, οι Bucks έμειναν χωρίς picks, χωρίς δυνατότητα συνένωσης συμβολαίων και με ένα stretch penalty $22,5 εκατ. τον χρόνο να ροκανίζει κάθε μελλοντικό cap, μια κατάσταση που δεν άφηνε κανέναν ρεαλιστικό δρόμο ανασύνθεσης ανταγωνιστικής ομάδας γύρω από τον Giannis. Η τελευταία μεγάλη εξαίρεση υπέκυψε και αυτή στη δομή. Σε αυτήν ακριβώς που είχε σωστά διαβάσει ο LeBron και απομυζούσε κάθε asset κάθε οργανισμού στον οποίον αγωνιζόταν για να εξασφαλίσει ένα ανταγωνιστικό σήμερα, σε βάρος ενός δυσβάστακτου μέλλοντος. Ως τον μόνο δρόμο για να παραμείνεις επί μια πενταετία στο υψηλότερο επίπεδο ανταγωνισμού. Με την πενταετία να ισχύει για την 2017 CBA. Η 2023 CBA φαίνεται πως αυτό το παράθυρο το περιόρισε σε σημαντικά μικρότερο χρονικό διάστημα.

Οι επιπτώσεις στην Restricted Free Agency

Μια ακόμα χαρακτηριστική συνέπεια της Σύμβασης αποτέλεσε αυτή στον ουσιαστικό θάνατο της Restricted Free Agency. Τέσσερις καλοί νεαροί RFAs, την offseason του 2025, οι Jonathan Kuminga, Josh Giddey, Quentin Grimes και Cam Thomas, και τρία, ίσως ακόμα μεγαλύτερα ονόματα, ο All-NBA Duren, ο Peyton Watson και ο Bennedict Mathurin, την offseason του 2026, έμειναν επί μήνες χωρίς αγορά. Όχι επειδή τους έλειπε το ταλέντο, αλλά επειδή σχεδόν καμία ομάδα δεν είχε cap space για να τους καταθέσει προσφορά. Ο μηχανισμός της RFA στηριζόταν πάντα σε μια προϋπόθεση: ότι κάποιος τρίτος θα εμφανιστεί με offer sheet. Όταν το καθεστώς των aprons στέγνωσε το cap space σε όλη τη Λίγκα, αυτή η βασική προϋπόθεση κατέρρευσε. Από το 2020 και μετά, μόλις ένας restricted free agent έχει υπογράψει προσφορά που η ομάδα του δεν κάλυψε: ο Bogdan Bogdanovic, στου οποίου το τετραετές $72 εκατ. των Hawks οι Kings δεν μάτσαραν, τον Νοέμβριο εκείνου του έτους (περίπτωση που κουβαλάει βέβαια και έναν αστερίσκο: λίγες μέρες νωρίτερα είχε καταρρεύσει το φημολογούμενο sign-and-trade του στους Bucks, εν μέσω έρευνας της Λίγκας για tampering, καθώς η συμφωνία είχε διαρρεύσει πριν ανοίξει καν η free agency — έρευνας που κόστισε τελικά στο Milwaukee ένα pick δεύτερου γύρου)).

Το πώς κατέληξαν οι τέσσερις είναι διαφωτιστικό. Ο Cam Thomas δέχτηκε το μονοετές qualifying offer των $6 εκατ. στους Nets ήδη από τον Σεπτέμβριο, ο Giddey έκλεισε τετραετές $100 εκατ. στους Bulls, αφού πρώτα κατέβασε τις απαιτήσεις του από τα $30 εκατ. στα $25 εκατ. τον χρόνο. Ο Kuminga υπέγραψε στους Warriors διετές $48,5 εκατ. με team option, δομημένο έτσι ώστε να λειτουργήσει περισσότερο ως trade asset, όπως και έγινε, ενώ ο Grimes, που ζητούσε συμβόλαιο της τάξης των $25 εκατ. τον χρόνο, κατέληξε την 1η Οκτωβρίου, τελευταία μέρα της προθεσμίας, να υπογράψει το qualifying offer των $8,7 εκατ. στους Sixers.^[61] Κανείς από τους τέσσερις δεν έλαβε ούτε μία προσφορά από άλλη ομάδα. Όπως δεν έχει μέχρι στιγμής συμβεί ούτε με τους Duren, Watson και Mathurin, με την περίπτωση του τελευταίου να περιπλέκεται επιπλέον από την εκκρεμή έρευνα στους Clippers, και εκείνη του Watson από το ότι όποιος τον θέλει θα μπορέσει να τον αποκτήσει μόνο μέσω sign-and-trade, αφού κανείς δεν διαθέτει cap space, την ώρα που η διατήρησή του θα φόρτωνε στους Nuggets μισθολόγιο $246 εκατ. με λογαριασμό φόρου $231 εκατ.^[62] Η εν λόγω εκκρεμότητα έκλεισε τελικά στις 20 Αυγούστου 2026, με τον πιο διδακτικό τρόπο: χρειάστηκε πενταμερές sign-and-trade, με τους Cavaliers να δημιουργούν cap space μέσω των trades αρχικά του Schroeder στους Hornets και στη συνέχεια του Max Strus στους Clippers για να καταφέρουν να βρεθούν κάτω από το Πρώτο Apron, ενόψει και της επανυπογραφής του James Harden, ώστε ο Watson να καταλήξει στο Cleveland με τετραετές συμβόλαιο $88 εκατ., ήτοι στα $22 εκατ. τον χρόνο, ποσό που το Denver δεν άντεχε να πληρώσει. Οι Nuggets, αντί να κρατήσουν τον 23χρονο που οι ίδιοι επέλεξαν και ανέθρεψαν, προτίμησαν ένα unprotected pick πρώτου γύρου του 2031 και ένα δεύτερου γύρου. Πέντε ομάδες, χορογραφία γύρω από δύο aprons και ένας λογαριασμός φόρων στον ρόλο του πραγματικού διαπραγματευτή: όλη η νέα Σύμβαση συμπυκνωμένη σε μία μεταγραφή.^[63] Κοντολογίς, δεν υπάρχει κανένας λόγος διατήρησης της RFA. Είναι ένας μηχανισμός που πλέον έχει μονόμπαντη διαπραγματευτική ισχύ, και είναι απορίας άξιο πώς ούτε καν αυτό δεν κατάφεραν οι παίκτες να διεκδικήσουν σε αντάλλαγμα για “Upper Spending Limit”.

Οι αστοχίες της νέας Σύμβασης συγκεντρωμένες

Έχοντας ολοκληρώσει τόσο το θεωρητικό πλαίσιο, όσο και τα παραδείγματα των επιπτώσεών της νέας Σύμβασης, μπορούμε πλέον να προχωρήσουμε στην συνολική κρίση της. Ξεκινώντας από τις -κάμποσες- αστοχίες της. Πρώτη και σοβαρότερη, η συμπίεση της μεσαίας τάξης. Όπως είχα(με) προβλέψει, οι παίκτες των μεσαίων μισθολογικών κλιμακίων, της τάξης των $15 εκατ. με $25 εκατ., έχουν μετατραπεί πλέον σε μισθολογικό βάρος, από εκεί που αποτελούσαν πολύτιμα περιουσιακά στοιχεία, με βασικό μηχανισμό το ότι οι ομάδες πάνω από το Δεύτερο Apron δεν μπορούν να συνενώσουν συμβόλαια και οι υπόλοιπες χτίζουν τα ρόστερ τους με τον φόβο μήπως βρεθούν εκεί.^[64] Οι free agencies των τελευταίων καλοκαιριών το επιβεβαιώνουν εμφατικά, με χρήσιμους βετεράνους να σπρώχνονται σε πολύ κατώτερα των αναμενόμενων συμβολαίων, ίσως με χαρακτηριστικότερο παράδειγμα τον Anfernee Simons, έναν παίκτη αποδεδειγμένης αξίας της τάξης της MLE και πάνω, ήτοι αξίας ετήσιου συμβολαίου ύψους τουλάχιστον $15 εκατ., που κατέληξε να υπογράψει έναντι μόλις $6 εκατ. τον χρόνο στους Sixers. Όταν ο Adam Silver παρουσιάζει την κατάσταση ως «η μεσαία τάξη πληρώνεται καλύτερα από ποτέ», προφανώς αναφέρεται σε απόλυτα ποσά, που φυσικά ανεβαίνουν με το cap, και επ’ ουδενί στο μερίδιο του cap που παίρνουν αυτοί οι παίκτες, το οποίο συρρικνώνεται. Ο Draymond Green το είχε πει ωμά από την αρχή της νέας Σύμβασης: «Πριν καν υπογραφεί το deal, είχα πει ότι είναι γελοίο και ότι θα βλάψει τους παίκτες στο τέλος. Κανείς δεν ήθελε να ακούσει.»^[65] Δύσκολα να μην του αναγνωρίστει σήμερα ως σωστή η σχετική κρίση.

Δεύτερη, επίσης πλέον αυταπόδεικτη, το όριο των 65 αγώνων για συμμετοχή στα βραβεία που αναλύσαμε εκτενώς παραπάνω: ένας κανόνας που πέτυχε τον στατιστικό του στόχο και ταυτόχρονα παρήγαγε βεβιασμένες επιστροφές, σοβαρούς τραυματισμούς με μακροχρόνιες συνέπειες, σε παίκτες, ομάδες και ανταγωνιστικότητα σε επίπεδο περιφερειών.

Τρίτη, και ίσως η πιο παράδοξη, αλλά και πιο κρίσιμη δομικά, για την ανταγωνιστικότητα της ίδιας της Λίγκας, η τιμωρία των ομάδων που κάνουν καλό draft. Το είχα γράψει με αφορμή τους Orlando Magic το 2022, ότι το πλαίσιο τιμωρεί όσους draftάρουν σωστά για συνεχόμενα χρόνια, καθώς τα rookie max των δικών τους παικτών τους σπρώχνουν αναπόφευκτα προς τα όρια των Aprons και πως μια σωστή λύση θα ήταν η φορολογική ελάφρυνση στις επεκτάσεις των rookie συμβολαίων για τις ομάδες που τους έχουν draftάρει. Ωστόσο η 2023 CBA αντί να λύσει το συγκεκριμένο πρόβλημα, το θεσμοθέτησε! Με τους Thunder, τους δεύτερους νεότερους σε μέσο όρο ηλικίας πρωταθλητές στην Ιστορία (πίσω αποκλειστικά από τους Blazers του 1977) που κατέληξαν να ξηλώνουν το βάθος τους για να μην περάσουν το Δεύτερο Apron, να αποτελούν την πλέον χαρακτηριστική απόδειξη.

Ως τέταρτη αστοχία καταγράφονται οι στρεβλώσεις γύρω από το stretch provision. Ένα εργαλείο που ιστορικά χρησιμοποιούνταν σπάνια και για μικρά ποσά, μετατράπηκε σε βασικό μοχλό αποφυγής/απόδρασης από τα aprons: μέσα σε τριάντα μόλις μέρες το καλοκαίρι του 2025 έγιναν stretch μισθοί $223 εκατ., ποσό συγκρίσιμο με τα συνολικά $320 εκατ. ολόκληρης της περιόδου 2013 ως 2024.^[66] Ακόμα και αν θεωρηθεί αυτοδιόρθωση λαθών σε κινήσεις και συμβόλαια υπό το πλαίσιο της προηγούμενης CBA, δεν παύει να σοκάρει η ευκολία στη χρήση και δη σε παίκτες supermax συμβολαίων, σε μια κατάσταση που οι ομάδες της Λίγκας δεν μας είχαν συνηθίσει.

Και πέμπτη, η βιομηχανία των loopholes. Από το «ένα δολάριο πάνω από το minimum» των Knicks ως τη όλο πλαίσιο αποφυγής του cap της υπόθεσης Kawhi, η πολυπλοκότητα του πλαισίου κάνει τη Λίγκα να εξαρτάται όλο και περισσότερο από την ικανότητα ενός front office σε νομικές και λογιστικές ακροβασίες, και όλο και λιγότερο από το καθαρό μπασκετικό scouting. Ο Brock Aller και ο Sam Presti θεωρούνται πλέον εύλογα αντίστοιχα πρωταγωνιστές με τους stars των ομάδων τους. To ότι υπάρχει ανάγκη για capologists, ακόμα-ακόμα και για το παρόν κείμενο καθεαυτό, δεν είμαι καθόλου σίγουρος πως είναι το όνειρο της Λίγκας για το «μπασκετικό προϊόν» της.

Αντίστοιχα τα θετικά της σημεία

Δικαιοσύνης ένεκα, η Σύμβαση καταγράφει και μια σειρά από θετικά σημεία. Το κυριότερο είναι η ανταγωνιστική ισορροπία. Nuggets το 2023, Celtics το 2024, Thunder το 2025, Knicks το 2026, οκτώ διαφορετικοί πρωταθλητές σε οκτώ σεζόν αν μετρήσουμε από το 2019, κάτι που το NBA δεν έχει ξανακαταγράψει στην κοντά 80ετή Ιστορία του. Το σερί βεβαίως ξεκίνησε πριν από τη νέα Σύμβαση, οπότε δεν μπορεί να πιστωθεί σε αυτήν η γέννησή του συγκεκριμένου σερί, μπορεί όμως να της πιστωθεί το κλείδωμά του: το πλαίσιο πλέον καθιστά σχεδόν αδύνατη την συντήρηση της κορυφής επί σειρά ετών, όπως μαρτυρούν όσα περιγράψαμε για Βοστώνη και Oklahoma. Για σαράντα χρόνια, από το 1980 ως το 2020, σε κάθε σειρά Τελικών υπήρχε όλη κι όλη μια χούφτα εμβληματικών ονομάτων: από τον Magic και τον Bird, τον Isiah, τον Jordan, τον Hakeem, τους Shaq και Kobe, τον Duncan, ως τους LeBron και Curry. Με 10 ονόματα μπορούσε κανείς να περιγράψει 40 χρόνια Ιστορίας και Πρωταθλημάτων. Ωστόσο, τα Playoffs του 2026 ήταν τα πιο πολυπαρακολουθημένα από το 1998.^[67] Ίσως η ανταγωνιστική ισορροπία να είναι το νέο ζητούμενο των φιλάθλων, σε αντίθεση με τα rivalries, τα Magic vs Bird, LeBron vs Curry, που είχαμε συνηθίσει τις προηγούμενες δεκαετίες. Και η Λίγκα απλά να άκουσε το κοινό της. Αν αυτό είναι ωστόσο μπάσκετ ή WWE με γραμμένο σενάριο, είναι ένα άλλο μεγάλο ζήτημα που πρέπει κάποια στιγμή να εξεταστεί. Από σκοπιά Λίγκας ωστόσο, η αύξηση του engagement φαίνεται ως τώρα να επιτυγχάνεται, ακόμα και αν είναι καθοδηγούμενη.

Δεύτερη επιτυχία, η έκρηξη των επεκτάσεων συμβολαίων, που κρατά τους αστέρες στις ομάδες που τους επέλεξαν και τους ανέπτυξαν. Η free agency των superstars μπορεί να μην είναι πια αυτό που ήταν, αλλά η συνέχεια ομάδας και παίκτη είναι σαφώς ισχυρότερη, και οι μεγάλες μετακινήσεις γίνονται πλέον με trades, δηλαδή έναντι ανταλλαγμάτων, ήτοι με εξασφαλισμένη αποζημίωση για την ομάδα που είτε επιλέγει, είτε αναγκάζεται να αποχωριστεί τον star της.

Και τρίτη, το In-Season Tournament. Το Emirates NBA Cup, όπως λέγεται πια, έχει εδραιωθεί ως ζωντανό, ανταγωνιστικό κομμάτι της σεζόν: Lakers το 2023, Bucks το 2024, Knicks το 2025, με τους τελευταίους να το μετατρέπουν σε προπομπό του πρώτου «double» της Ιστορίας. Το νέο τουρνουά φαίνεται να έχει πετύχει τον σκοπό του στα τρία πρώτα χρόνια διεξαγωγής του, αυξάνοντας και αυτό με τη σειρά του το engagement σε μια χρονική περίοδο που θεωρούνταν πως το κοινό άρχιζε να χάνει το ενδιαφέρον του, με τον αρχικό ενθουσιασμό για την έναρξη της σεζόν να ατονεί.

Επίλογος: το τοπίο του NBA στον δρόμο για την επόμενη CBA

Είχα κλείσει το κείμενο σκιαγράφησης του τότε τοπίου, στην αναμονή της υπογραφής της τρέχουσας CBA, τον Δεκέμβρη του 2022, γράφοντας ότι «Όσο παράλογο φαντάζει σήμερα να μπορεί μία ομάδα να δίνει συνεχόμενα picks της πρώτου γύρου σε trades, να μην μπορεί να μείνει υπό καμία συνθήκη ένας παίκτης free agent, ή να υπάρχουν συμβόλαια αξίας $100 εκατ. και διάρκειας 10 ή 12 χρόνων σε rookies, πριν καν αγωνιστούν στον πρώτο τους αγώνα στο NBA, ενδεχομένως τόσο παράλογα θα φαντάζουν τα τρέχοντα δεδομένα της Λίγκας στην επόμενη γενιά φιλάθλων της». Και φαίνεται πως αυτή η πρόταση ισχύει στο ακέραιο, καθώς η 2023 CBA έχει ήδη επανασχεδιάσει το πλαίσιο λειτουργίας της Λίγκας και δη με τρόπο που δεν αναστρέφεται εύκολα.

Όσοι από εμάς παρακολουθούμε τα οικονομικά του «Μαγικού Κόσμου», και ενδιαφερόμαστε για τα λογιστικά και νομικά που καθορίζουν το πλαίσιο των κανόνων, βάσει των οποίων οι ομάδες μπορούν να χτιστούν ή πρέπει να αποσυντεθούν, μαγευόμαστε -για κάθε παράλογο λόγο- και με το σκάκι των aprons που χαρακτηρίζει πια κάθε μεγάλη ανταλλαγή. Όσοι θέλουν απλώς να δουν την ομάδα τους να ξοδεύει για να μείνει στην κορυφή, δικαιολογημένα απογοητεύονται. Όσοι θέλουν να βλέπουν διαφορετικούς νικητές και νεανικές ομάδες να γίνονται ανταγωνιστικές, δικαιολογημένα παρακολουθούν το νέο πλαίσιο με ικανοποίηση. Και το πλαίσιο πλέον θα είναι αυτό για τα επόμενα δύο τουλάχιστον χρόνια. Καθώς η προθεσμία του opt-out από την 2023 CBA λήγει στις 15 Οκτωβρίου 2028, με ισχύ τερματισμού το καλοκαίρι του 2029, και δεδομένα οι ιδιοκτήτες θα την προσπεράσουν. Βλέπουν τα κέρδη τους να αυξάνονται, την αποτιμητική αξία των ομάδων-“assets” τους να εκτοξεύονται, δεν έχουν δηλαδή τον παραμικρό λόγο να διαταράξουν το τόσο ευνοϊκά για αυτούς περιχαρακωμένο πλαίσιο. Το ερώτημα είναι τι θα κάνει η πλευρά των παικτών, που έρχεται από μια 15ετία απανωτών διαπραγματευτικών ηττών.

Τούτο καθώς, η επόμενη μάχη έχει, μέσες-άκρες, ήδη προαναγγελθεί: ο νέος επικεφαλής της Ένωσης Παικτών, ο David Kelly, πρώην στέλεχος των Warriors, δηλώνει ότι θέλει να επαναδιαπραγματευτεί το σύστημα των aprons και την ακαμψία τους. Ο Ziller, καταγράφοντας πενήντα χρόνια εργασιακών αντιπαραθέσεων στον αμερικανικό επαγγελματικό αθλητισμό, όπου οι παίκτες δεν κέρδισαν σχεδόν ποτέ, απλώς κάποιες φορές έχασαν λιγότερο, προβλέπει ότι οι ιδιοκτήτες δεν θα αρκεστούν στη νίκη τους. Ο επόμενος στόχος, γράφει, δεν θα είναι τα aprons αλλά η ίδια η πίτα: ένταση της πίεση για μετατόπιση του μοιράσματος από το σημερινό 50-50 προς το 45-55 ή και ακόμα περισσότερο υπέρ τους, και, το κυριότερο, επαναπροσδιορισμός του τι μπαίνει καν στο Basketball Related Income, ώστε ολόκληρες ροές εσόδων να εξαιρούνται από τη μοιρασιά προτού φτάσουν στο κοινό τραπέζι με τους παίκτες, κατά το πρότυπο του «Hollywood accounting», όπου κερδοφόρες επιχειρήσεις εμφανίζονται λογιστικά ζημιογόνες κάθε φορά που έρχεται η ώρα να πληρωθεί η βασική εισροή στην όλη μηχανή παραγωγής: η εργασία. Γιατί η ταξική αλληλεγγύη τριάντα δισεκατομμυριούχων αποδεικνύεται σταθερά ανθεκτικότερη από την αλληλεγγύη ενός σωματείου όπου άλλος βγάζει 500 χιλιάδες και άλλος $70 εκατ.^[68] Και για να αισθανθούμε ταξικά ακόμα χειρότερα, αποδείχτηκε στην πράξη πως 25 δισεκατομμυριούχοι μπορούν να αποτελέσουν σημαντικότερο περιοριστικό μηχανισμό στις αλόγιστες ορέξεις επέκτασης των πέντε έτερων πολυδισεκατομμυριούχων από ό,τι οι Κοινωνίες. Καθώς όταν είδαν πως το επίπεδο του μεταξύ τους ανταγωνισμού, αλλά και η επενδυτική/καταναλωτική δυνατότητα των τελευταίων αυξάνεται εκθετικά, ήταν αυτοί που τους φρέναραν, που τους περιόρισαν το ταβάνι, όχι απλά με φορολογικά πρόστιμα, αλλά με λειτουργικούς περιορισμούς. Ακριβώς ό,τι οι Κοινωνίες αδυνατούν να πράξουν εδώ και 50 χρόνια, όταν κάθε δείκτης ανισότητας αυξάνεται με παράλογους και απάνθρωπους ρυθμούς. Και απόλυτα εύλογα, όσο το πλαίσιο, κάθε πλαίσιο, τόσο του NBA, όσο και των κοινωνιών, όχι απλά τους επιτρέπει, αλλά τους ενισχύει την αλόγιστη απληστία τους, γιατί να μην συνεχίζουν να διεκδικούν, να απαιτούν σωστότερα, ακόμα περισσότερα;

Για να επιστρέψω ωστόσο στο ΝΒΑικό πλαίσιο, ο Ziller σημειώνει και κάτι ακόμα: πως αν διοικούσε την Ένωση των Παικτών, η πρώτη του κίνηση θα ήταν να προσλάβει μια ομάδα forensic accountants για να οργώσει κάθε ελεγκτικό δικαίωμα που δίνει η Σύμβαση, ψάχνοντας πού κρύβουν έσοδα ομάδες και Λίγκα. Ομολογώ πως η ιδέα ασκεί στον γράφοντα μια κάποια επαγγελματική γοητεία.

Στο μεταξύ σαν φίλαθλοι θα βλέπουμε τους Thunder να αποδυναμώνονται οικειοθελώς για να μην τιμωρηθούν που χτίστηκαν σωστά, τους Celtics να έχουν στείλει τον Finals MVP τους στον μεγαλύτερο ιστορικά αντίπαλό τους, τους Suns να πληρώνουν για χρόνια τον φόρο της αλόγιστης φιλοδοξίας του ιδιοκτήτη τους, και τον Giannis να φοράει πλέον τα χρώματα των Heat.

Γιατί, στο κάτω κάτω, πίσω από τα ποσοστά του cap, τα $76 δισ. του τηλεοπτικού και τα $822 εκατ. δέσμευσης στον κορμό τριών παικτών μιας ομάδας όπως οι Thunder, στέκει μία θεμελιώδης αρχή: το NBA ως επιχείρηση βρίσκεται σε ιστορικά υψηλά, το NBA ως παιχνίδι παραμένει εξίσου συναρπαστικό, και το NBA ως εμπειρία φιλάθλου βρίσκεται σε μια μετάβαση που θα δείξει αν πηγαίνει προς το καλύτερο ή το χειρότερο. Γιατί οι οικονομικοί περιορισμοί, οι λειτουργικές απαγορεύσεις που για πρώτη φορά εισάγονται τόσο ενεργά και δυναμικά σε διοικητικό επίπεδο, όσο και η ξεκάθαρη εύνοια της επίθεσης σε βάρος της άμυνας, πάλι βάσει διοικητικού πλαισίου και υποδείξεων^[69], μας δίνουν πια μια ξεκάθαρη αίσθηση πως ο Adam Silver και η διοικητική ομάδα της Λίγκας προσπαθούν κάπως να γράψουν το σενάριο, με αρκετά μεγαλύτερη παρέμβαση στο τελικό αποτέλεσμα από ό,τι ενδεχομένως να ήταν επιθυμητή -τουλάχιστον από αρκετούς από εμάς και τον γράφοντα δεδομένα ανάμεσα στο συγκεκριμένο group σκεπτικιστών. Και όπως σε κάθε (κατά)πιεστικό πλαίσιο, η αντίδραση δεν είναι άλλη από το «ξύσιμο των ορίων της νομιμότητας», είτε αυτό είναι το flopping και ο εκβιασμός σφυριγμάτων αγωνιστικά, είτε το cap circumvention λογιστικά/διοικητικά.

Βέβαια, όλο αυτό, το κάπως έντονο στα δικά μου μάτια “scripted” πλαίσιο που δημιουργείται, διοικητικά και αγωνιστικά, θεωρώ πως δεν έχει να κάνει με την όλο και εντονότερα διαδιδόμενη θέση τελευταία, πως «το ΝΒΑ δεν είναι sport, αλλά entertainment». Αντίθετα, το σύνολο των συγκεκριμένων αποφάσεων έχει να κάνουν με την πρόθεση να γίνει όλο και φιλικότερη η Λίγκα ως περιβάλλον επένδυσης. Με το σύνολο των αλλαγών να είναι προς αυτή την κατεύθυνση: όχι προς την ανακατανομή του ταλέντου και το competitiveness στο παρκέ, αλλά στο πεδίο της επένδυσης. Καθαρά με όρους entertainment, μπορεί οι δυναστείες να είναι όχι μόνο αποδεκτές, αλλά και ελκυστικές, αλλά με όρους επένδυσης και μεγαλώματος της πίτας, μάλλον δεν είναι. Προφανώς αυτό επηρεάζεται και από το πως καταναλώνεται το content του ΝΒΑ, και το πόσο δεν έχουμε πλέον να κάνουμε με ένα «τηλεοπτικό» ή team-based περιβάλλον . Συνεπώς αν τα επιθετικά clips φέρνουν μεγαλύτερο engagement στα socials, το οποίο μεταφράζεται σε μεγαλύτερα έσοδα και η διαρκής διαδοχή στην κορυφή της Λίγκας αυξάνει με τη σειρά της την τηλεθέαση, με δεδομένο το τεράστιο τηλεοπτικό για τα επόμενα χρόνια, η σταθερότητα επενδυτικά έχει επιτευχθεί. Το μπάσκετ έπεται.

Στον αντίποδα, βέβαια, αγωνιστικά ή επενδυτικά αναλύοντας το, η αλήθεια είναι πως το NBA έχει αρχίσει να φορτώνει πολλές αρνητικές καταγραφές τελευταία: τα διαρκή σκάνδαλα στοιχηματισμού, που πλέον έχουν ξεφύγει από το επίπεδο του τελευταίου ρολίστα στο roster και έχουν περάσει σε πολύ αναγνωρίσιμες φιγούρες, όπως ο Billups και οι Rozier και Beasley, η υπόθεση Clippers/Kawhi, η νέα υπό έρευνα υπόθεση καταστρατήγησης του cap με το συμβόλαιο του Gary Trent Jr. στους Bucks,^[70] αλλά και το νέο συμβόλαιο του Bradley Beal στους Clippers, μια επανυπογραφή με αύξηση (από τα $5,6 εκατ. του option που απέρριψε στα $6,6 εκατ. τον χρόνο) για παίκτη που αγωνίστηκε έξι μόλις παιχνίδια, εν μέσω μάλιστα της έρευνας που ήδη βαραίνει το συγκεκριμένο franchise.^[71] Ο αγωνιστικός και εξωαγωνιστικός θόρυβος που περιβάλλει τη Λίγκα γίνεται όλο και εντονότερος. Και δεν έχουμε δει αντίστοιχες δραστικές παρεμβάσεις καθαρισμού του τοπίου. Η 2023 CBA, σε αντίθεση με τις προηγούμενες που μετά βίας πέτυχαν όσα επιθυμούσαν ή διακήρυτταν, δείχνει να κοιτάει μπροστά μεν, αλλά όχι με την πληρότητα που θα προσδοκούσε κανείς στα θέματα που όφειλε να επιλύσει. Μπορεί σε πρώτο επίπεδο να δείχνει να έχει καταφέρει να επιτύχει μια ισορροπία σε επίπεδο team owners, αλλά οι πιέσεις που έχει προκαλέσει στα συμβόλαια των παικτών, η δημιουργική λογιστική που έχει επιβάλει στα front offices, και κυρίως η πίεση για άμεση απόδοση κάθε κίνησης, πριν αρχίσουν τα aprons να τίθενται σε εφαρμογή, αφήνει τη Λίγκα σε μια κατάσταση χύτρας ταχύτητας που απαιτεί από κάποιον, πολύ συγκεκριμένα ποιον: την Κεφαλή της, να δράσει εκτονωτικά άμεσα. Το 2028 και το δικαίωμα εξόδου από την τρέχουσα Σύμβαση πια δεν φαντάζει τόσο μακριά, σε αντίθεση με τη λήξη αυτής το 2030.

Ως τότε όμως η νέα πραγματικότητα είναι εδώ και έχει επανακαθορίσει το πλαίσιο μέσα από το οποίο οι ομάδες στήνονται, λειτουργούν, ανταλλάσσουν, επιτυγχάνουν ή αποτυγχάνουν. Ενδεχομένως με στόχο και σκοπό το πως -και κυρίως το πόσο- αυτές ανταλλάσσονται/μεταβιβάζονται. Πλέον οι ίδιες οι ομάδες, τα franchises -και όχι μόνο οι παίκτες τους. Γιατί όταν μέσα σε δύο καλοκαίρια, τα δύο από τα τρία εμβληματικότερα franchises της Λίγκας, οι Celtics και οι Lakers  (με τους Knicks να αποτελούν το τρίτο) έχουν πουληθεί συνολικά τρεις φορές, το πλαίσιο που καθορίζει το παιχνίδι που αγαπήσαμε και αγαπάμε, έχει σε σημαντικό βαθμό μετατοπιστεί σε δικηγορικά και consulting γραφεία, αρκετά μακρύτερα από το αγωνιστικό παρκέ και δη σε μεγαλύτερο βαθμό από ό,τι μάλλον εμείς θα θέλαμε. Καθώς, στο τέλος της ημέρας, όπως ένας πολύ καλός μου φίλος αρέσκεται να λέει «η πραγματικότητα λειτουργεί ως οδοστρωτήρας»: όταν τρεις συνεχόμενοι Πρωταθλητές, με κάθε διαφορετικό τρόπο χτισμένοι για να καταφέρουν να γίνουν τέτοιοι, τράβηξαν όλοι τους κοινή γραμμή, ακριβώς εκεί που η Σύμβαση ορίζει, με τον έναν δε εξ αυτών να πωλείται μόλις έναν χρόνο μετά την κατάκτηση του Πρωταθλήματος, ακόμη και η τελευταία εξαίρεση της εν λόγω σύμβασης, των λειτουργικών περιορισμών που αυτή προβλέπει και επιβάλλει, έχει ήδη γίνει ο κανόνας που καθορίζει τόσο το team building και το roster deconstruction για apron reasons, όσο και τη διαρκή προσπάθεια για το μεγαλύτερο δυνατό εξασφαλισμένο καθαρό έσοδο των team owners, που επηρεάζει ευθέως το χρηματοοικονομικό πλαίσιο αποτιμητικής αξίας των ομάδων καθεαυτών.